Ο σκοπός της θέωσης ή η θεοποίηση κάποιου σκοπού



    Κάθε ζωή είναι διαρκής αγώνας. Το στοιχείο εκείνο που διακρίνει τον αγώνα του ανθρώπου είναι ότι αυτός και μόνο μπορεί να κοιτάζει ψηλά, δηλαδή να θέτει στόχους πέρα και πάνω από τις φυσικές ορμές και τα ένστικτα των υπόλοιπων πλασμάτων. Όποιος δεν ενδιαφέρεται για τέτοιους στόχους, έχει ήδη απεμπολήσει την ανθρώπινη ιδιότητα και έχει μεταβληθεί σε άλογο κτήνος. Ωστόσο, η υπέρβαση των βιοτικών αναγκών δεν αρκεί για να γεμίσει νόημα η ψυχή του ανθρώπου, που είναι πλασμένη για να γυρεύει τον δημιουργό της. Για έναν πιστό μοναδικός σκοπός είναι η ένωση με τον Θεό. Η επίτευξη και διαιώνιση αυτής της σχέσης είναι το επιστέγασμα της πίστης, το νόημα της ζωής, ο προορισμός του ταξιδιού του.
    Για κάποιον, όμως, που δεν πιστεύει στην ύπαρξη ή τη σωτήρια δύναμη του Θεού, που δεν αποδέχεται την αθανασία της ψυχής, ακόμη και αν κατάφερε να αποφύγει την αποκτήνωση, οι κίνδυνοι ελλοχεύουν. Μπορεί να θέτει στόχους μακρόπνοους και σχετικά υψηλούς, αλλά οι ορίζοντές του σβήνουν στα σύνορα του επίγειου, υλικού κόσμου. Ακόμη κι αν υπερβεί τις συνήθεις ατομικές επιδιώξεις, περιφρονήσει τη δόξα, την επαγγελματική καταξίωση, τον πλούτο, και υποτάξει τον εαυτό του σε ένα γενικότερο καλό, όπως η δημιουργία μίας καλύτερης κοινωνίας, η βασική διαφορά παραμένει : για τον πιστό ύψιστος σκοπός παραμένει η θέωση και όλα τα υπόλοιπα είναι απλοί σταθμοί στο ταξίδι, στάδια στην κλίμακα της ζωής.
Για τον κοσμικό, όμως, δεν υπάρχει προοπτική ουράνια και κάθε σκοπός δεν αντιμετωπίζεται ως σταθμός, αλλά ως μοναδικός προορισμός, δεν είναι απλό σκαλοπάτι, αλλά η κορύφωση. Ο σκοπός του, όταν μάλιστα υπερβαίνει τα προσωπικά του πλαίσια και είναι με κοινωνικά κριτήρια αποδεκτός, στη δική του θεώρηση αποκτά αυτόνομη υπόσταση και αυθύπαρκτη αξία, μετατρέπεται σε είδωλό του, παίρνοντας τη θέση του Θεού, που έχει προηγουμένως απορρίψει, αλλά η ανθρώπινη φύση έχει τόσο ανάγκη. Ο κοσμικός αισθάνεται πως δεν χρειάζεται να βασανίζει τη σκέψη του ερευνώντας για κάτι διαφορετικό, αφού ο δικός του σκοπός, καλύπτοντας κάθε πτυχή της σκέψης και της δράσης του, του έχει κλείσει το οπτικό πεδίο. Και όσο περισσότερη ενέργεια αφιερώνει σε αυτόν, τόσο πιο ιερός του φαίνεται και πρόθυμος είναι να θυσιάσει τα πάντα για την επίτευξή του, για τον απλούστατο λόγο ότι αν εγκαταλείψει την πορεία, τότε θα πρέπει να προβεί στην επώδυνη και ταπεινωτική παραδοχή ότι όλη η μέχρι τότε δράση του πήγε χαμένη. Έτσι κι αλλιώς, στην δική του θεώρηση η ψυχή δεν είναι αθάνατη, η συνείδηση αποτελεί απλώς ένα εμπόδιο, ενδοιασμοί και αναστολές εξαφανίζονται και όλα πρέπει να υποταχθούν στην επίτευξη του (απο)θεωθέντος σκοπού. Μόνο που αυτός όσο πιο μεγαλεπήβολος φαντάζει, τόσο μεγαλύτερες θυσίες απαιτεί.
Η ανθρώπινη ιστορία αποδεικνύει πως η επιδίωξη τέτοιων σκοπών, και μάλιστα από ανθρώπους με ισχύ, είτε ως άτομα είτε ως σύνολα, είναι η συντομότερη οδός για την άβυσσο της δυστυχίας. Λαοί ολόκληροι, εκατομμύρια ζωές θυσιάσθηκαν και θυσιάζονται ακόμα για την προώθηση θεωρητικώς ευγενών σχεδιασμών. Η οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου, για παράδειγμα, είναι όντως αγαθή επιδίωξη, αλλά χωρίς ουράνια προοπτική καταντάει όμορφο πρόσχημα, μία βαρύγδουπη δικαιολογία για τη διάπραξη μυρίων κακουργημάτων, και όλα αυτά για μία προσπάθεια καταδικασμένη εκ των προτέρων σε οικτρή αποτυχία. Διότι και αν ακόμη κάποτε μετά από φοβερές θυσίες (κατά προτίμηση κάθε λογής αντιπάλων) εξαλειφθεί κάθε κώλυμα, κάθε διαφωνία, κάθε αντίδραση και επιτευχθεί ο σκοπός, καμία ικανοποίηση δεν θα φέρει. Και ο δυστυχής που έφτασε ως εκεί, με κάθε μέσο θεμιτό και αθέμιτο, πατώντας κυριολεκτικά επί πτωμάτων, αμέσως θα καταλάβει πως επιδιώκοντας με φανατισμό την εμμονή του, έχασε την έμφυτη αίσθηση του μέτρου, να βυθίζεται σε μία ατελείωτη δίνη παραλογισμού, να συνηθίζει τη μοναξιά της κόλασης, γιατί τέτοια είναι η ζωή χωρίς λογική, χωρίς αγάπη, χωρίς Θεό.           
Δεν είναι ανώφελο να θέτουμε στόχους στη ζωή μας. Έχουμε μπροστά μας διαδρομή δύσκολη, ανηφορική, που χρειάζεται σταθμούς ανάπαυσης και ανασυγκρότησης. Η παραμονή εκεί είναι απαραίτητη, δίνει εφόδια και δυνάμεις για τη συνέχεια, αλλά δεν μπορεί να διαρκέσει πολύ. Πρέπει να συνεχίσει κανείς να αγωνίζεται για να φτάσει, κατ’ αρχήν στον επόμενο σταθμό και έπειτα στον προορισμό του, παραμένοντας ταυτόχρονα άνθρωπος με συνείδηση, πίστη και φόβο Θεού. Γιατί όποιος στην πορεία χάσει αυτές τις ιδιότητες, χάνει τον προσανατολισμό του, σκοτίζεται, τρομάζει και περιπλανιέται άσκοπα, χωρίς να ξέρει πού πηγαίνει. Αυτή είναι η δυσκολία της ελευθερίας και η ομορφιά της αρετής. Κανένας σκοπός, κανένα μέσο δεν είναι από μόνο του άγιο, ο Θεός αγιάζει τα πάντα. Χωρίς Αυτόν όλα φέρουν τον κίνδυνο της διαστρέβλωσης, το σπέρμα της καταστροφής.  


Αναρτήθηκε από: τον  K. Θ.

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.