Πεντηκοστή (π.Μαρίνου Πιτσικάλη)

(από Αρχείο)


Μεγάλη η ημέρα της Πεντηκοστής, αγαπητοί μου αδελφοί. Κατ’ αυτήν υψώνει ο Θεός στη γη την ανεξάντλητη Δεξαμενή των θείων χαρίτων, τον ουράνιο Φάρο της αρετής, το ευλογημένο Φρούριο των ψυχών μας, τη μυστική Κιβωτό της σωτηρίας μας, δηλαδή, Την Αγίαν Του Εκκλησία. Από εδώ και στο εξής ο άνθρωπος δεν θα είναι ο νυχτωμένος στρατοκόπος της ζωής, ο κυνηγημένος νοσταλγός του Παραδείσου, ο αλυσοδεμένος κατάδικος του Άδη. Θα υπάρχει πλέον το Καταφύγιο και το Ιατρείο. Εκεί θα δημιουργούνται, με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, του Τρίτου Προσώπου της προσκυνητής Αγίας Τριάδος, οι άγιοι, οι ήρωες, οι μάρτυρες, οι οικοδόμοι του νέου κόσμου, τα πρότυπα της αρετής, οι μελλοντικοί πολίτες της ουρανίου Βασιλείας.
Αιώνες πολλοί πέρασαν από τότε. Και η πραγματικότητα πιστοποίησε αυτή την αλήθεια. Εάν έλειπε η Εκκλησία από τον κόσμο, θα έλειπε η σπονδυλική στήλη της ανθρωπότητας. Ο ηρωισμός της ψυχής, η αρετή και η αγιότητα, τα ιδανικά και οι ωραίοι πόθοι δεν θα είχαν θεμέλιο να στηριχθούν, και προ πολλού θα είχαν σβήσει από το στερέωμα της ζωής μας. Ό,τι ωραίο και υψηλό υπάρχει γύρω μας και μέσα μας, γεννήθηκε από το Πνεύμα το Άγιο, στερεώθηκε από το Πνεύμα το Άγιο, συντηρείται έκτοτε στην κοινωνία χάρη στην πνοή αυτήν του Αγίου Πνεύματος.
Η Πεντηκοστή είναι η δεύτερη πράξη του Πατρός: ο Πατήρ απέστειλε τον Υιό και τώρα αποστέλλει το Άγιο Πνεύμα. Η τέλεια αποστολή Του, ο Χριστός, επανέρχεται προς τον Πατέρα για να κατέλθει τώρα το Άγιο Πνεύμα ως Πρόσωπο. Η Πεντηκοστή εμφανίζεται έτσι ως το έσχατο τέλος της τριαδικής οικονομίας της σωτηρίας. Κατά τους Πατέρες ο Χριστός είναι ο μεγάλος Πρόδρομος του Αγίου Πνεύματος.
Ο Μέγας Αθανάσιος λέγει: «ο Λόγος έγινε σάρκα... ίνα οι άνθρωποι ενωθέντες πνευματικά, γίνουν ένα Πνεύμα». Επίσης κατά τον άγιο Συμεών το νέο θεολόγο: «Αυτός ήταν ο σκοπός και ο προορισμός κάθε έργου της σωτηρίας μας από το Χριστό, να πάρουν οι πιστοί το Άγιο Πνεύμα».
Δοσμένο στον άνθρωπο κατά τη θεία εμφύσηση, τη στιγμή της δημιουργίας, το Άγιο Πνεύμα του αποδίδεται πάλι την ημέρα της Πεντηκοστής και του γίνεται πλέον πιο εσωτερικό, πιο οικείο από αυτόν τον ίδιο. «Πυρ ήλθα να βάλω στη γη» (Λουκ. 12,49), αυτή η φωτιά είναι το Άγιο Πνεύμα. Κάτω από την εικόνα των πυρίνων γλωσσών, η θεία ενέργεια θεοποιεί, εισέρχεται και αγκαλιάζει με την αλήθειά της τη φύση. Εάν ο Χριστός ανακεφαλαιώνει και ολοκληρώνει την ανθρώπινη φύση στην ενότητα του σώματός Του, το Άγιο Πνεύμα, αντίθετα, αναφέρεται στη προσωπική αρχή της φύσεως, στα ανθρώπινα πρόσωπα, και κάνει κάθε ένα χαρισματικό. Όπως λέγει ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, έχουμε συγχωνευθεί σε ένα μόνο Σώμα, αλλά διαιρεθεί σε προσωπικότητες.
Η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος προηγείται και αναγγέλλεται από την εορτή της Αγίας Τριάδος. Από την αποκάλυψη της ουράνιας Εκκλησίας των τριών θείων Προσώπων, το Πνεύμα οδηγεί στη σύσταση της επίγειας εικόνας του: την Εκκλησία των ανθρώπων.
Την ημέρα εκείνη της Πεντηκοστής γέμισε ο οίκος εκείνος στον οποίο βρίσκονταν οι μαθητές, καθιστώντας τον, κολυμβήθρα πνευματική και εκπληρώνοντας την επαγγελία του Σωτήρα, που τους έλεγε, πριν αναληφθεί: «Ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς δε θα βαπτισθείτε με άγιο Πνεύμα».
Το Άγιο Πνεύμα επέλεξε να κατεβεί – να επιδημήσει και να μείνει στους αγίους αποστόλους την ημέρα που οι Ιουδαίοι εόρταζαν τη δική τους Πεντηκοστή. Εόρταζαν την παράδοση από τον Θεό στον Μωυσή των 10 εντολών, γεγονός που συνέβει 50 μέρες μετά τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας.  Πρόκειται για ουσιώδη κάθοδο και επιδημία του Παρακλήτου στους ιερούς μαθητές, η οποία έλαβε χώρα στο Υπερώο όπου διέμεναν, υπό το είδος πυρίνων γλωσσών, οι οποίες κάθισαν στο κεφάλι του καθενός απ’ αυτούς, ενώ μία έντονη βοή διαπερνούσε τον κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό δε, πως οι τα πάντα καλώς διαταξάμενοι άγιοι πατέρες, για να τιμήσουν ξεχωριστά το ομοούσιο και ομόδοξον με τα άλλα δύο πρόσωπα της Αγίας Τριάδος Πανάγιον Πνεύμα, θέσπισαν την Δευτέρα μετά την Κυριακή της Πεντηκοστής, ως ημέρα αποκλειστικής τιμής του Αγίου Πνεύματος. Έτσι, την Κυριακή της Πεντηκοστής εορτάζουμε τα σωτήρια γεγονότα της καθόδου του Παρακλήτου, την δε επομένη ημέρα τιμούμε το θείο Πρόσωπο που πρωταγωνίστησε στο ευφρόσυνο αυτό γεγονός.
Πώς εξελίχθηκαν λοιπόν τα θαυμαστά γεγονότα της Πεντηκοστής;
Πριν το θείο Πάθος του ο Κύριος, ως γνωστόν, είχε υποσχεθεί στους αποστόλους πως δεν θα τους άφηνε μόνους μετά την από της γης αναχώρησή Του. «Συμφέρει, τους είχε πει, ίνα εγώ απέλθω. Εάν εγώ μη απέλθω, ο Παράκλητος ούκ ελεύσεται. Όταν δε έλθη εκείνος, διδάξει υμάς, και οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν. Εγώ ερωτήσω τον Πατέρα, και άλλον Παράκλητον πέμψει υμίν, το Πνεύμα της αληθείας, ο παρά του Πατρός εκπορεύεται. Υμείς δε περιμείνατε εν Ιερουσαλήμ, εωσού ενδύσησθε δύναμιν εξ ύψους.» Αφού λοιπόν, αυτά τους είχε υποσχεθεί, εκπληρώνεται η επαγγελία. Έτσι, ενώ οι απόστολοι το περίμεναν συναγμένοι στο υπερώο, καθώς συμπληρωνόταν η ημέρα του εορτασμού της Εβραϊκής Πεντηκοστής, έγινε ξαφνικά μία δυνατή βροντή από τον ουρανό. Τότε ήταν που εμφανίσθηκε το Άγιο Πνεύμα με τη μορφή πυρίνων γλωσσών, οι οποίες κάθισαν στο κεφάλι των δώδεκα αποστόλων. Τότε οι θεοφώτιστοι μαθητές άρχισαν να μιλούν διάφορες, ξένες αυτούς γλώσσες. Τούτο σημαίνει πως ο κάθε απόστολος μιλούσε όλες τις γλώσσες των εθνών, όχι γιατί την γνώριζε από προηγούμενη εκμάθηση, αλλά καθώς άκουγε τον κάθε αλλοεθνή συνομιλητή του, μπορούσε να του απαντά στην μητρική του γλώσσα, καθώς τον φώτιζε το Άγιο Πνεύμα.
Η Πεντηκοστή λοιπόν, διαδραματίζεται δέκα ημέρες μετά την Ανάληψη του Κυρίου και όχι αμέσως μετά από αυτήν, έτσι ώστε να ενδυναμωθεί η πίστη των μαθητών περισσότερο και να υποδεχθούν αξιότεροι τον ουράνιο «Επισκέπτη» τους. Κάποιοι μάλιστα ερμηνευτές ισχυρίζονται, πως κάθε ημέρα μετά την εις ουρανούς Ανάληψη του Κυρίου, τα Αγγελικά τάγματα προσερχόταν ένα κάθε ημέρα και απένεμαν την αρμόζουσα τιμή – προσκύνηση, στη θεωθείσα και εις ουρανούς αρθείσα ανθρώπινη Φύση του Κυρίου. Αφού λοιπόν συμπληρώθηκαν οι εννέα ημέρες που χρειάσθηκαν για την προσκύνηση που έπρεπε να αποδώσουν και τα εννέα αγγελικά τάγματα ξεχωριστά, τη δέκατη ημέρα, ο Παράκλητος επιδημεί στη γη, αφού πλέον είχε ολοκληρωθεί η καταλλαγή μεταξύ Θεού και ανθρώπων, στο θεανδρικό πρόσωπο του Κυρίου μας Ιησού.
Η Πεντηκοστή γίνεται λοιπόν πενήντα ημέρες μετά το Πάσχα, ώστε να τονιστεί η αξία και η υπεροχή του νέου Νόμου της Χάριτος, ο οποίος δίδεται και επεξηγείται τώρα πια από το Άγιο Πνεύμα. Τότε, ο παλαιός Ισραήλ πέρασε την Ερυθρά θάλασσα, πορεύτηκε πενήντα ημέρες στην έρημο και μετά έλαβε τον δεκάλογο. Ας προσέξουμε δε και τους παραλληλισμούς. Τότε ο νόμος δόθηκε επάνω σε όρος. Τώρα ο νέος νόμος δίδεται στο ασυγκρίτως υψηλότερο Υπερώον. Τότε ήταν φωτιά. Τώρα είναι πύρινες γλώσσες. Αντί των βροντών των φωνών και των αστραπών που συνόδευαν τη θεία παρουσία τότε στο Σινά, έχουμε τώρα ένα δυνατό φύσημα, την πνεύση του Αγίου Πνεύματος, την παροχή της θείας Χάριτος, της καταλλαγής και του ελέους. Ο Παράκλητος κατέρχεται εν είδει πυρίνων γλωσσών, για να δηλωθεί έτσι, η σχέση οικειώτητός Του προς τον Υιόν και Λόγον του Θεού. Εκείνος δηλαδή, ως τέλειος άνθρωπος, είχε και χρησιμοποιούσε την γλώσσα για να συνομιλεί με τους ανθρώπους. Οι απόστολοι τώρα, κινούμενοι και οδηγημένοι από το Άγιο Πνεύμα, θα διδάξουν τα έθνη ως συνήθεις άνθρωποι, χρησιμοποιώντας τη θεοκίνητή τους γλώσσα. Οι γλώσσες με τις οποίες κατήλθε το Άγιον Πνεύμα ήταν πύρινες, για να δηλώσουν πως ο Θεός είναι «Πυρ καταναλίσκον και καθαρτικόν», φωτιά δηλαδή που καταστρέφει κάθε ανομία, μα και καθαρίζει κάθε ρύπο της αμαρτίας. Οι γλώσσες δε αυτές προήλθαν από την διαίρεση του αρχικώς εμφανισθέντος θείου πυρός, για να δηλώσουν το πλήθος των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, τα οποία προέρχονται ασφαλώς από αυτήν την μία θεία πηγή του Παρακλήτου. Και όπως στην παλαιά Βαβέλ, η μία ενιαία γλώσσα διαιρέθηκε σε πολλές, λόγω της ανθρωπίνης αλαζονείας, έτσι και τώρα, αυτούς τους ταπεινούς που μόνον μια γλώσσα γνωρίζουν καλά, ο Θεός τους ανέδειξε χειριστές όλων των άλλων γλωσσών που δημιουργήθηκαν από εκείνη την παλαιά αλαζονεία, ώστε να ξαναενώσει τα διεσπαρμένα έθνη στην μία και θεία του μάνδρα, και να τους επαναφέρει στο θεϊκό δρόμο προς την Βασιλεία Του.
Η δε θεία επιδημία αυτή γίνεται κατά τη διάρκεια μεγάλης Εβραϊκής εορτής, ώστε να διαδοθεί παντού το θαυμαστό τούτο γεγονός, αλλά και για να θυμηθούν, όλοι όσοι παρευρέθηκαν κατά το περασμένο Πάσχα στα Ιεροσόλυμα, το Πάθος του Κυρίου, να κατανοήσουν τώρα πια τα τότε γενόμενα, και να τα κηρύξουν παντού. Στη νέα λοιπόν Πεντηκοστή δίδεται ο καινούργιος νόμος του Θεού, όπως και στην παλαιά – την Εβραϊκή πεντηκοστή είχε δοθεί ο παλαιοδιαθηκικός νόμος των εντολών.
Το θείο Πνεύμα δεν κάθισε στα στόματα των αποστόλων, αλλά στα κεφάλια τους, δείχνοντας τον εξουσιαστικό Του χαρακτήρα, επηρεάζοντας έτσι το ανώτερο σημείο του αποστολικού σώματος μα και αυτόν το νου, από τον οποίο και η γλώσσα λαμβάνει εντολές περί της ομιλίας, αλλά και η καρδία μας καθοδηγείται σωστά. Έτσι δε, καθώς το Πνεύμα παίρνει την μορφή γλωσσών, είναι σαν να αφήνει κάποια μορφή φωνής – ομιλίας, διακηρύσσοντας σ’ όλο τον κόσμο την χειροτονία των αποστόλων, καθιστώντας τους από αγραμμάτους αλιείς, διδασκάλους όλης της οικουμένης. Γι’ αυτό από τότε και στο εξής, κάθε εκκλησιαστική χειροτονία γίνεται με την τοποθέτηση των χειρών του επισκόπου στην κεφαλή του χειροτονουμένου, ώστε να δοθούν σ’ αυτόν, δια των προσευχών της εκκλησίας, τα χαρίσματα του Αγίου και τελεταρχικού Πνεύματος. Ο ήχος της καθόδου και η φωτιά με την οποία εμφανίζεται ο Παράκλητος, δηλώνουν πως το Άγιο Πνεύμα είναι το ίδιο που δρούσε και στο Σινά, το ίδιο που δρα και εδώ, αφού και τότε και τώρα, αυτό είναι που ενεργεί, διατάζει και νομοθετεί.
Αδελφοί μου,
Ας γονατίσωμεν την ώραν αυτή. Και ανυψώνοντες ψυχή και καρδία προς τον Κύριον, ας του πούμε ικετευτικά: «Κύριε, μη αντανέλης αφ’ ημών το Πνεύμα Σου το Άγιον. Η ψυχή μας διψά τη χαρά, την γαλήνη, το φως. Η αμαρτία περισφίγγει την ύπαρξή μας. Ο διάβολος απειλεί τη σωτηρία μας. Τα πάθη κοχλάζουν μέσα μας. Το δάκρυ κυλά αδιάκοπα από τα μάτια μας. Η τρικυμία κλονίζει το πλοιάριόν μας. «Κύριε, πριν εις τέλος απόλωμαι, σώσον με»! Στείλε το Πνεύμα Σου το Άγιο μέσα μας να σιγάσει τον σάλο, να σπάσει τον κλοιό, να στήσει το κράτος της αρετής, να ποτίσει την ξηρανθείσα ψυχή μας με τους χυμούς του Παραδείσου. «Κύριε, Κύριε, σώσον ημάς, απολλύμεθα!» Αδελφοί μου ας σηκωθούμε. Ας έχουμε πίστη. Ας ακούσουμε μέσα μας το ιερό φτερούγισμα. Είναι το Πνεύμα του Θεού, που έρχεται ως αύρα, ως πνοή… «Βασιλεύ ουράνιε, παράκλητε, το πνεύμα της αληθείας, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν… ». Ναι, Κύριε, έλα και μείνε μέσα μας!

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.