Γρίπη και Η1Ν1


Τι είναι και από τι προκαλείται;

Η γρίπη είναι ιογενής οξεία νόσος του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, η οποία συνοδεύεται από συστηματικά συμπτώματα όπως πυρετό, κεφαλαλγίες, μυαλγίες (κομμάρες), αδυναμία.

 Πρόκειται για Ορθομυξοϊούς τριών τύπων A,B και C. Οι ιοί τύπου A χωρίζονται σε υποτύπους ανάλογα με τα αντιγόνα αιμοσυγκολλητίνης (H) και νευραμινιδάσης (N,) που φέρουν στην επιφάνειά τους. Έχουν απομονωθεί 15 διαφορετικά αντιγόνα H και 9 διαφορετικά αντιγόνα N, εκ των οποίων μόνο τα H1, H2, H3, N1 και N2 έχουν συνδεθεί με επιδημίες γρίπης σε ανθρώπους. Κατά την  μετάδοση τους από άνθρωπο σε άνθρωπο καταγράφονται αντιγονικές αποκλίσεις, δηλαδή αλλάζουν ελαφρώς τη δομή τους και έτσι ξεφεύγουν των αντισωμάτων που έχει σχηματίσει ο οργανισμός από την περσινή ίωση.

Τους δύο τελευταίους μήνες, κυκλοφορούν στη χώρα μας δύο πολύ νοσογόνα στελέχη γρίπης το H1N1 και το H3N2, τα οποία ευθύνονται για την αύξηση των περιστατικών που προσέρχονται στα νοσοκομεία και στις μονάδες εντατικής θεραπείας μετά από βαριές επιπλοκές, καθώς και για αρκετούς θανάτους συνανθρώπων μας.

Πότε εμφανίζεται;

Εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά κατά τους χειμερινούς  μήνες. Η έξαρση της γρίπης σε ένα πληθυσμό, αρχίζει όταν αυξηθεί απότομα ο αριθμός των παιδιών με πυρετό και συμπτώματα στο αναπνευστικό σύστημα, που προσέρχονται στους παιδιάτρους. Κορυφώνεται, μετά από δύο με τρείς εβδομάδες, διαρκεί δύο με τρείς μήνες και υποχωρεί τόσο γρήγορα όσο και η εμφάνισή της.

Πως μεταδίδεται;

·         Ο βήχας και το φτέρνισμα δημιουργούν αερολύματα στον αέρα, τα οποία μεταδίδουν το φορτίο των ιών και είναι ο κύριος τρόπος μετάδοσης

·         Η επαφή των χεριών με άτομα που νοσούν

·         Από μολυσμένα αντικείμενα

Πως εισβάλει στον οργανισμό ο ιός;

Ο ιός προσβάλλει τα κύτταρα της αναπνευστικής οδούς, δηλαδή εισέρχεται από τη μύτη ή από το στόμα. Ο χρόνος αναπαραγωγής και προσβολής των διπλανών κυττάρων είναι 4-6 ώρες.  Άρα, η περίοδος επώασης της νόσου είναι 18 με 72 ώρες, κατά τις οποίες ο ασθενής μπορεί να μεταδώσει πολύ εύκολα τον ιό. Αν και ακόμα δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια τους  τρόπους αποβολής των ιών από το σώμα μας, ξέρουμε όμως ότι ένας ασθενής παύει να μεταδίδει ιούς 2-5 ημέρες μετά την πρώτη εμφάνιση συμπτωμάτων .

Πως εκδηλώνεται;

Τα πρώτα συμπτώματα είναι

·         κεφαλαλγίες (πονοκέφαλος)

·         κυνάγχη(πονόλαιμος)

·         πυρετός (38C έως και 41C) τις πρώτες 24 ώρες που σταδιακά υποχωρεί τις επόμενες 2-3 ημέρες

·         μυαλγίες κυρίως στα κάτω άκρα, αλλά και αρθραλγίες και οστικά άλγη

·         αίσθημα κακουχίας, καταβολής

μετά ακολουθούν

·         συνάχι-καταρροή, συμφόρηση βλεννογόνων και οπισθοριννική έκκριση

·         υποστερνική δυσφορία (πόνος στο στήθος)

·         άλγος κατά την κίνηση των ματιών, φωτοφοβία, αίσθημα καύσου

·         ελαφρά αυχενική λεμφαδενοπάθεια

·         βήχας, ο οποίος μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επίμονος και να διαρκέσει έως και πάνω από μία εβδομάδα

Πόσο διαρκεί η νόσος;

Τα συμπτώματα εξασθενούν σε 2-5 ημέρες και ο ασθενής αναρρώνει εντός μίας εβδομάδας. Ο βήχας όμως, ο οποίος λέγεται και μεταλοιμώδης, μπορεί να επιμείνει έως και μία με δύο εβδομάδες μετά την υποχώρηση των λοιπών συμπτωμάτων. Ειδικότερα στους ηλικιωμένους μία μεταγριππική εξασθένηση μπορεί να εγκατασταθεί για αρκετές εβδομάδες.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Στους ενήλικες μία απλή γρίπη μπορεί να οδηγήσει σε:

1.       πνευμονία (ιογενούς, βακτηριακής ή και μικτής αιτιολογίας)

2.       Επιδείνωση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας

3.       Παρόξυνση χρόνιας βρογχίτιδας και άσθματος

Ενώ στα παιδιά η γρίπη μπορεί να επιπλεχθεί σε:

1.       Λαρυγγοτραχειοβρογχίτιδα

2.       Μέση ωτίτιδα

3.       Παραρρινοκολπίτιδα

4.       Πολύ σημαντική επιπλοκή μετά από λήψη ασπιρίνης είναι το Σύνδρομο Reye (μία μορφή οξείας εγκεφαλοπάθειας), γι’ αυτό το λόγο αντενδείκνυται η χορήγηση ασπιρίνης σε παιδιά με πυρετό.

Πώς θεραπεύεται;

Η γρίπη είναι αυτοπεριοριζόμενη νόσος, αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα καταφέρνει να περιορίσει το φορτίο των ιών και να αντιμετωπίσει τον πυρετό και τα λοιπά συμπτώματα, με τη βοήθεια κυρίως των ανοσοσφαιρινών IgA και των λεμφοκυττάρων.

Άρα, συνήθως, κατά την οξεία φάση, αρκούν:

·         ανάπαυση και ολιγοήμερη αποχή από τις δραστηριότητές μας

·         καλή ενυδάτωση του οργανισμού (πρόσληψη αρκετών υγρών)

·         τοπικά υποβοηθήματα όπως αποσυμφορητικά σπρέι για τη μύτη, καταπραϋντικές καραμέλες για το λαιμό

·         απλά παυσίπονα ή αντιπυρετικά για τον πυρετό και τον πονοκέφαλο τύπου παρακεταμόλης (Depon-Panadol)(χωρίς να υπερβούμε τα 4gr παρακεταμόλης ημερησίως)

Ενώ για τον μεταλοιμώδη βήχα μπορούν να βοηθήσουν κωδεϊνούχα αντιβηχικά σιρόπια.

Tamiflu

Το μόνο ειδικό φάρμακο που κυκλοφορεί κατά του ιού της γρίπης είναι η οσελταμιβίρη (Tamiflu). Είναι σε μορφή πόσιμων δισκίων και δίνεται συνήθως μία κάψουλα δύο φορές την ημέρα για 5 ημέρες.

Οι ενδείξεις χορήγησης είναι σε περιπτώσεις ασθενών υψηλού κινδύνου για να εμφανίσουν μία επιπλοκή της γρίπης, δηλαδή οι ευπαθείς ομάδες ενός πληθυσμού:

·         με χρόνια μεταβολικά (σακχαρώδης διαβήτης), πνευμονολογικά (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, χρόνιο άσθμα, πνευμονική υπέρταση) καρδιολογικά νοσήματα (στεφανιαία νόσος, βαλβιδοπάθειες, σοβαρές αρρυθμίες)

·         ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (μεταμοσχευμένοι, καρκινοπαθείς, σε χρόνια αγωγή με κορτικοστεοειδή, πρόσφατα χειρουργημένοι ασθενείς)

·         κατακλιμένοι, χρονίως πάσχοντες

Σε αυτούς τους ασθενείς, η οσελταμιβίρη πρέπει να δίνεται εγκαίρως με την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων γρίπης.

Πότε χρειάζεται να πάμε στο γιατρό;

‘Όπως αναφέραμε η γρίπη είναι αυτοπεριοριζόμενη νόσος. Άρα, όταν αντιληφθούμε ότι παρουσιάζουμε συμπτώματα που ξεφεύγουν της κοινής γρίπης, όπως δύσπνοια, έντονο πόνο στο στήθος, τάση για λιποθυμία, υψηλό πυρετό που διαρκεί πέρα των 2-3 ημερών, θα πρέπει να συμβουλευτούμε άμεσα τον γιατρό μας.

Επίσης, τα άτομα υψηλού κινδύνου που είπαμε πιο πάνω, καθώς και οι έγκυες γυναίκες και τα μωρά κάτω των 6 μηνών, με τα πρώτα συμπτώματα πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.

Αντιγριπικός Εμβολιασμός

Το εμβόλιο πρέπει να χορηγείται νωρίς το φθινόπωρο, πριν από την εμφάνιση των εξάρσεων της γρίπης, και πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο για να διατηρείται η ανοσία έναντι των κοινότερων στελεχών της γρίπης.

 Ομάδες υψηλού κινδύνου για τις οποίες συστήνεται ο αντιγριπικός εμβολιασμός

v  άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

v  παχυσαρκία (ειδικότερα με Δείκτη μάζας σώματος BMI>40)

v  εγκυμοσύνη (ο εμβολιασμός συνιστάται να γίνεται από το α’ 3μηνο), και γυναίκες που θα μείνουν έγκυες την περίοδο της γρίπης

v  εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι)

v  Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. νόσος Kawasaki, ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη

v  Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά <6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη

v  Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές γυμνασίων, λυκείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.α.)

v  Ενήλικες και παιδιά που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

1.       άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες

2.       δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)

3.       καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές

4.       σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα

5.       ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας)

6.       χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και ηπατοπάθεια

7.       μεταμόσχευση οργάνων

8.       νευρομυϊκά νοσήματα (βλάβη νωτιαίου μυελού, επιληψία)

Η υπέρταση από μόνη της δεν θεωρείται χρόνια νόσος για την οποία συνιστάται αντιγριπικός εμβολιασμός.

Σημειώνεται ότι οι αντενδείξεις για εμβολιασμό έναντι της γρίπης αφορούν:

α) αλλεργία στο αυγό (λόγω του τρόπου παρασκευής των εμβολίων της γρίπης),

β) εκδήλωση αλλεργίας σε προηγούμενο αντιγριπικό εμβολιασμό,

γ) ιστορικό συνδρόμου Guillain-Barré,

δ) κρίση βρογχικού άσθματος,

ε) εμπύρετο στην παρούσα φάση.

Αναρτήθηκε από : Σιαμπλή Μαρία, Ειδικευόμενη ιατρό

 

Βιβλιογραφία

1.       Harrison «Εσωτερική Παθολογία»

       ΕΟΦ «Οι λοιμώξεις στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και η θεραπεία τους»

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.