Πρόσφατα άρθρα

Μήπως εσείς ή κάποιος γνωστός σας έχετε αυτισμό?


Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού (ASD-Autism Spectrum Disorder), σύμφωνα με το NIH (Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας ΗΠΑ), είναι έναι σύνολο από αναπτυξιακές διαταραχές. Το λέμε φάσμα, γιατί περιλαμβάνει ένα μεγάλο «φάσμα» από συμπτώματα, ικανότητες και επίπεδα αναπηρίας.
Οι άνθρωποι με διαταραχή στο Φάσμα του αυτισμού έχουν διαρκή δυσκολία στην επικοινωνία και τη διαντίδραση με τους άλλους, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές και περιορισμένα ενδιαφέροντα ή ασχολίες.
Ο αυτισμός συνήθως φαίνεται στα πρώτα 2 χρόνια της ζωής ενός ατόμου. Σήμερα 1 στα 68 παιδιά νηπιακής ηλικίας λαμβάνουν μια διάγνωση στο φάσμα του αυτισμόυ. Υπάρχουν όμως και αρκετοί ενήλικες οι οποίοι έχουν μεγαλώσει χωρίς να πάρουν μια διάγνωση. Η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι ένας τέτοιος ενήλικας να έχει αυτισμο υψηλής λειτουργικότητας ή σύνδρομο Asperger ή συνύπαρξη αυτισμού με διάφορες ψυχιατρικές διαταραχές ή ιδιαίτερες ικανότητες.
Επείδη ο αυτισμός μοιράζεται γονίδια και συμπτώματα με διάφορες ψυχικές διαταραχές, χαρίσματα, σύνδρομα ή αναπτυξιακές διαταραχές είναι πολύ δύσκολη και αμφιλεγόμενη μια σίγουρη διάγνωση τέτοιας ψυχικής διαταραχής σε ένα άτομο με αυτισμό.
Τέτοιες ψυχικές διαταραχές είναι:
ΔΕΠ(Υ) (διαταραχή ελλειματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα)
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
Κατάθλιψη
Αγχώδης διαταραχή
Φοβίες
Αντικοινωνικότητα
Διπολική Διαταραχή
Ψύχωση
Σχιζοφρένεια

Τέτοια χαρίσματα είναι:
HSP (Hyper Sensitive Person), άτομο πολύ ευαίσθητο συναισθηματικά
Συναισθησία (πχ. ικάνότητα να ακούει τα χρώματα, να βλέπει τους ήχους)
Υψηλός δείκτης νοημοσύνης, πολύ καλή μνήμη ή άλλες ειδικές ικανότητες και χαρίσματα

Τέτοιες  κινητικές ή αισθητηριακές διαταραχές είναι:
Αισθητηριακές διαταραχές του αυτισμού (κίνηση, όσφρηση, αφή, όραση, ακοή υπερλειτουργούν ή υπολειτουργούν)
Δυσλειτουργία αισθητηριακής ολοκλήρωσης, SID (πολύ συχνό στον αυτισμό)
Δυσπραξία/ Απραξία / Αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού
Σύνδρομο Tourette
Διαταραχή της κεντρικής ακουστικής επεξεργασίας ( CAPD )
Σύνδρομο σκοτοτροπικής ευαισθησίας ("Irlen Syndrome"), SSS

Διαταραχές του λόγου:
Δυσλεξία (Dyslexia)
Διαταραχή σημασιολογικού-πραγματικού (Semantic-Pragmatic Disorder)
Υπερλεξία (Hyperlexia)
Λεκτική δυσπραξία / απραξία (Verbal Dyspraxia/Apraxia)
Μη λεκτική μαθησιακή ανικανότητα
Καθυστέρηση του λόγου στα  παιδιά

Υπάρχουν ακόμη περιπτώσείς με
Χαμηλό δείκτης νοημοσύνης ή  νοητική καθυστέρηση (περιπτώσεις σοβαρού αυτισμού – severe autism)
Απουσία λόγου, μη-λεκτικός αυτιστικός (δεν αναπτύσσεται ποτέ ο λόγος αλλά μπορεί το άτομο να επικοινωνεί με άλλα μέσα)

Υπάρχει επίσης σύνδεση με διάφορα σύνδρομα όπως;
Σύνδρομο Fragile X
Σύνδρομο Rett
Σύνδρομο Down
Σύνδρομο Landau Kleffner
Σύνδρομο Angelman

Κάποιοι όροι που χρησιμοποιούνται στον αυτισμό:
Φάσμα του αυτισμού (ASD)
Αυτισμός χαμηλής λειτουργικότητας (ή severe autism)
Μέσος αυτισμός (mild autism)
Διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού μη προσδιοριζόμενη αλλιώς
Αυτισμός Υψηλής λειτουργικότητας
Σύνδρομο Asperger (σαν τον αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας απλά πήρε το όνομα από τον παδίατρο που το περιέγραψε)
Autism meltdown (ξέσπασμα θυμού μη ελεγχόμενο)

Όπως βλέπουμε παραπάνω, ο αυτισμός είναι κάτι πολυδύναμο, πολύπλοκο χωρίς διακριτά όρια και αποτελεί ακόμη έναν γρίφο για τους ερευνητές.
 Στις περιπτώσεις δε των ενηλίκων με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας η διάκριση από το φυσιολογικό (αν υπάρχει το απόλυτα φυσιολογικό) είναι σχεδόν αδύνατη. Όπως θα δούμε παρακάτω κάποια χαρακτηριστικά ενός ενήλικα με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας ή σύνδρομο Asperger μπορεί πολυ εύκολα να είναι μέρος μιας κανονικής συμπεριφοράς ή μιας παραξενιάς ή ιδιοτροπίας!

Ποια είναι μερικά από τα συμπτώματα σε ενήλικες;
Επικοινωνία και κοινωνική αλληλεπίδραση:
Μέση ή πάνω από το μέσο όρο νοημοσύνη
Δυσκολεύεται να νοιώσει συμπόνια
Δυσκολεύεται να δει τα πράγματα απο  την μεριά των άλλων
Δυσκολεύεται να συμμετέχει σε κοινωνικές ρουτίνες όπως ψιλοκουβέντα, να χαιρετά, να μιλά με αγνώστους σε χώρους αναμονής
Δυσκολεύεται να διαχειριστεί συναισθήματα θυμού, κατάθλιψης ή άγχους
Δυσκολεύεται στην βλεμματική επαφή ή την αποφεύγει
Έχει μονότονο τόνο φωνής
Έχουν την τάση να προσβάλουν τους άλλους ή να λένε χοντράδες χωρίς να το καταλαβαίνουν
Δεν αντιλαμβάνονται εύκολα τα αστεία ή τις μεταφορές
Δεν μπορούν να καταλάβουν αντίθετες έννοιες πχ. πως κάποιος που σε αγαπάει είναι θυμωμένος μαζί σου
Έχουν πάθος με την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και τους κανόνες
Δεν έχουν διάκριση, είναι αυτοί που θα πουν στο συγγενή που αποφεύγετε ότι ναι ήταν στο σπίτι και δεν σήκωνε το τηλέφωνο ή στο παιδί σας ότι δεν υπάρχει άγιος Βασίλης κτλ κτλ.
Είναι άκαμπτοι (πχ. ένας υπάλλλος σε λούνα παρκ με σύνδρομο Asperger στον οποίο έχουν πει ότι όλοι πληρώνουν είσοδο, επιμένει να πληρώσει και ο διευθυντής του πάρκου όταν έρθει με το παιδί του ως πελάτης. Ο διευθυντής τα παίρνει αλλά το άτομο με σύνδρομο Asperger πιστέυει ότι τον θαυμάζει που έιναι τόσο καλός υπάλληλος)
Αδυναμία να διαβάσουν τα συναισθήματα ή τις προθέσεις των αλλων
Αδυναμία να κατανοήσουν βασικούς κοινωνικούς κανόνες ή δεν έχουν κοινή αίσθηση ( δεν καταλαβαίνουν τι σημαίνει το τι θα πει ο κόσμος)
Δεν έχουν φίλους ή αδυνατούν να κάνουν υγιείς σχέσεις με το άλλο φύλο



 Ρουτίνα, συγκεκριμένα ενδιαφέροντα
Έχουν πολύ συγκεκριμένα ενδιαφέροντα για τα οποία τους αρέσει να μιλούν συνέχεια, έχουν το κόλλημα τους που λέμε
Έχουν εμμονές ή ιδεοψυχαναγκαστική συμπεριφορά
Είναι τελειομανείς
Χάνουν την αίσθηση του χρόνου όταν ασχολούνται με κάτι που τους αρέσει
Έχουν καθημερινές ρουτίνες και ιεροτελεστίες (πχ. το πρωινό ξύπνημα, ο τρόπος που θα στρώσει τραπέζι) και βιώνουν μεγάλο άγχος, εκνευρισμό και αποδιοργάνωση σε περίπτωση που κάποιος ή κάτι χαλάσει το πρόγραμμα τους
Τακτοποίουν τα πράγματα τους και τους αρέσει η συμμετρία (πχ. τα κουτάκια, η τακτοποιήμενη ντουλάπα, τα πράγματα στον καθρέπτη του μπάνιου)
Δεν τους αρέσουν οι αλλαγές ή να τους πειράζουν τα πράγματα
Παιρνούν ώρες μόνοι τους χωρίς να αναζητήσουν επαφή με άλλους
Σαν να ζουν «στον κόσμο τους»


Αισθητηριακή προβλήματα
Ο αυτισμός με λίγα λόγια, είναι ένας διαφορετικός τρόπος που το άτομο δέχεται και επεξεργάζεται τα ερεθίσματα από το περιβάλλον του έτσι μπορεί ένα άτομο:

Το ενοχλούν οι ταμπέλες στα ρούχα, να μην αντέχει κάποιες υφές, να έχει αγαπημένα ρούχα που τα φοράει μέχρι να λοιώσουν, μπορεί να αγοράζει την ίδια μπλούζα πολλές φορές (να μην αλλάξει σχέδιο)
Να αμελεί την υγιείνη επειδή πονάει το βούρτσισμα των μαλλιών ή των δοντιών ή δεν αντέχει το νερό στο δέρμα του, τις μυρωδιές από σαπούνια και απορυπαντικά κτλ
Ευαισθησία στο φως, τα έντονα χρώματα, να κουνάει τα χέρια του ή διάφορα αντικείμενα με περίεργο τρόπο κάτω από το φως
Ρυθμικές κινήσεις των χεριών ή του σώματος που τον ηρεμούν
Αδυνατεί να κοιτάξει κάποιον στα μάτια ή χαζεύει ή αφαιρείται ή κοιτά κάτι μες τον χώρο, ή κολλάει σε λεπτομέρειες (πολύ καλή όραση που διακρίνει λεπτομέρειες) ή βλέπει σπίθες ή φωτάκια ή μπερδέυει τα εστιακά του επίπεδα, την κεντρική με την περιφερειακή όραση κτλ κτλ.
Έχει υπερακοή, και μπορεί να ακούει τους καθημερινούς θορύβους 10 έως και 100 φορές δυνατότερα. Λόγω της υπερφόρτωσης με ηχητικά ερεθίσματα το άτομο μπορεί να παρουσιάζεται σαν κουφό όταν το φωνάζουμε επειδή προσπαθεί μέσα σε όλους αυτούς τους ήχους και τα υπόλοιπα ερεθίσματα να ξεχωρίσει, να εστίασει, να επεξεργαστεί και να ανταποκριθεί στην φωνή σας και το μύνημα που του δίνετε. Μπορεί λόγω αυτής της υπερφόρτωσης να κάνει και ένα ξέσπασμα θυμού. (meltdown)
Πολυ ευαίσθητη όσφρηση και γέυση πχ. πολύ επιλεκτικός στο φαγητό, μια άσχημη μυρωδιά του προκαλεί έκρηξη θυμού ή αδύναμη όσφρηση (βάζει πολύ κολώνια, δεν καταλαβαίνει ότι μυρίζει άσχημα, του αρέσουν οι έντονες μυρωδιές ακόμη και οι άσχημες γιατί επιτέλους μπορεί να μυρίσει κάτι !)
Να έχει τρομερη αντοχή στον πόνο, να δυσκολεύεται να κατέβει σκάλες,  να σκοντάφτει συχνά, να είναι ατσούμπαλο (διαταραχή στο ιδιοδεκτικό σύστημα), να μην νοιώθει τη δύναμη του, να αποπροσανατολίζεται κτλ

Αυτά είναι μόνο μερικά χαρακτηριστικα, και νομίζω δεν υπάρχει λόγος να αναφερθούμε σε περισσότερα. Κάθε άτομο στο φάσμα αυτό είναι μια μοναδική διαφορετική απόχρωση και μπορεί να έχει οποιαδήποτε ποσότητα ή συνδυάσμο από συμπτώματα, συμπεριφορές, γονίδια, χαρίσματα ή ανικανότητες.
Όπως επίσης κάποιος που έχει χαρίσματα (ευφυία, πολύ ευαίσθητος, συναισθησία, ειδικές ικανότητες, τακτικός, επιμελής) ή ψυχικές ή αλλές διαταραχές δεν έχει απαραίτητα αυτισμό. Τα διαγνωστικά κριτήρια του αυτισμού είναι διαρκή δυσκολία στην επικοινωνία και τη διαντίδραση με τους άλλους, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές και περιορισμένα ενδιαφέροντα ή ασχολίες. (ορισμός ΝHIS)
Η διάγνωση είναι το σημαντικότερο κομμάτι του αυτισμού, όχι επειδή ο αυτισμός θεραπεύεται αλλά επείδη εκπαιδεύεται. Ο αυτισμός είναι μια χρόνια αναπτυξιακή διαταραχή, δεν φεύγει ποτέ, δεν οφείλεται σε εμβόλια, τροφές, δηλητήρια, βαρέα μέταλλα, τραυματικές εμπειρίες, κακούς γονείς, φτώχεια, πλούτο, εθνικότητα, χρώμα κτλ. κτλ.
Ο αυτισμός όμως εξελίσσεται και εκπαιδεύεται. Δηλαδή το άτομο με αυτισμό μέσα από λογοθεραπείες, εργοθεραπείες, συμβουλευτική, ψυχοθεραπεία κτλ μαθαίνει να διαχειρίζεται τα προβλήματα του, κατανοεί τον εαυτό του και τον τρόπο που λειτουργεί, ενισχύει τα καλά (τακτικός, συνεπής, επίμονος κτλ) του αυτισμού και καταστέλει τα κακά (συμπεριφορά που πληγώνει τους άλλους, εμμονές, αυτοκταστροφικές συμπεριφορές κτλ) του αυτισμού,  και έτσι ο αυτισμός από εμπόδιο, γίνεται χάρισμα!
Για τους ενήλικες με αυτισμό, που μεγάλωσαν χωρίς μια διάγνωση και αντίστοιχη κατανόηση ή φροντίδα, είναι πραγματικά μια ψυχωφελής διαδικασία αυτογνωσίας που τους αξίζει να ζήσουν μετά από όσα έχουν περάσει!

Ένα παράδειγμα μόνο του πως ένα παιδί με αυτισμό βιώνει μια βόλτα σε ένα εμπορικό κέντρο:
https://www.facebook.com/Olddelhifilm/videos/1010879938979957/

(Στο τέλος του βίντεο το αγοράκι μας λέει «δεν είμαι κακό παιδί, δεν φέρομαι σαν κακομαθημένο, έχω απλά αυτισμό, και όταν οι αισθήσεις μου λαμβάνουν πολλές πληροφορίες, υπερφορτώνομαι και «νευρολογικά κλείνω»)

Ο αυτισμός είναι σαν είσαι και ενήλικας και παιδί. Είμαι παιδί γιατί μου αρέσουν τα παιδικά, τα κινούμενα σχέδια και τα παιχνίδια. Μόνο που δεν είμαι μονο παιδί είμαι και ενήλικας γιατί ξέρω να προσέχω τον εαυτό μου και αν κάτι είναι επικίνδυνο απλά δεν το κάνω. Για αυτό είμαι και ενηλικάς (άτομο με μέσο αυτισμό στο youtube περιγράφει πως είναι να έχεις αυτισμό)

Ο αυτισμός είναι ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπεις τον κόσμο γύρω σου, να λαμβάνεις και να επεξεργάζεσαι τις πληροφορίες από το εξωτερικό σου περιβάλλον ( άτομο με σύνδρομο Asperger και συναισθησία στο youtube)

Για να πετύχεις στην τέχνη ή την επιστήμη χρειάζεται μια δόση αυτισμού ( Χανς Ασπεργκερ, ο παιδίατρος από τον οποίο πήρε το όνομα του ο αυτισμός υψηλής λειτουργικότητας)

Ανάρτηση: Παναγιώτα Κώνστα

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.