Mιλώντας για λειτουργικές σχέσεις


Στην εποχή μας αποτελεί μια πραγματικότητα το υψηλό ποσοστό των γάμων που καταλήγουν σε διαζύγιο. Τα στατιστικά στοιχεία μιλούν για το 25% των γάμων (δηλαδή ένας στους τέσσερις), ποσοστό που δεν περνά απαρατήρητο. Θα μπορούσαμε να βρούμε αρκετούς από τους λόγους για τους οποίους είναι  αυξημένα τα ποσοστά διαζυγίων σε σχέση με παλαιότερα. Στόχος, όμως, δεν είναι να μιλάμε διαρκώς για παθολογία ή για αυτά που «πήγαν στραβά». Στόχος είναι να μιλήσουμε για σχέσεις συμπόρευσης που ανοίγονται στη ζωή, να μιλήσουμε για την φροντίδα του πρώτου «παιδιού» του ζευγαριού που είναι ο γάμος.
Ποια είναι τα θεμελιώδη στοιχεία για μια λειτουργική σχέση; Σίγουρα μιλάμε για αγάπη και ελευθερία. Το ένα εμπεριέχει το άλλο. Δεν μπορεί να υπάρξει αγάπη χωρίς ελευθερία. Χωρίς σεβασμό της ετερότητας του άλλου. Εξάλλου ο γάμος είναι μία  σχέση ανάμεσα σε δύο ελεύθερα πρόσωπα. Οι σύζυγοι γίνονται «σάρκα μία» αλλά είναι πρόσωπα χωριστά και επομένως η αγάπη δεν μπορεί να είναι κτητική. Η διαφορετικότητα του συντρόφου δεν είναι ελάττωμα, είναι εμπλουτισμός. Άλλωστε το διαφορετικό μέσα στη σχέση ενέχει την συμπληρωματικότητα. Παράλληλα, όμως, προκαλεί και δυσκολία δεδομένου ότι χρειάζεται να κάνουμε την υπέρβαση του εαυτού προκειμένου να συναντήσουμε και να κατανοήσουμε τον άλλο.
Η αγάπη είναι το πρώτο αλλά όχι το μόνο στοιχείο επί του οποίου χτίζεται ο γάμος. Στην ψυχοθεραπεία μιλάμε για τρεις θεμελιώδεις πλευρές του γάμου : την δέσμευση, την οικειότητα και τον έρωτα.
Η δέσμευση (και όχι τα δεσμά) είναι η κοινή απόφαση επένδυσης στη σχέση μακροχρόνια. Είναι εκείνο το στοιχείο που οδηγεί στην αφοσίωση, στη σιγουριά και στη βεβαιότητα ότι η ευημερία του ενός συντρόφου  συνεπάγεται την ευημερία και την ανάδειξη του άλλου. Αφετηρία αποτελεί η δέσμευση προς τον εαυτό μας. Η προσωπική δέσμευση συνεπάγεται την εντιμότητα και την πιστότητά μας προς το πρόσωπο του άλλου. Δέσμευση σημαίνει «αποφασίζω να κλείσω πίσω μου την πόρτα και να παλεύω τις όποιες δυσκολίες», σημαίνει προσπάθεια από κοινού για μια λειτουργική σχέση, μέσα στην οποία αναδεικνύεται η ομορφιά του καθενός .
Η οικειότητα, ως μια άλλη θεμελιώδης πλευρά, έρχεται όταν νιώθουμε τον σύντροφο ως τον καλύτερο φίλο. Η οικειότητα στο ζευγάρι περιλαμβάνει το μοίρασμα χωρίς κρυφά νοήματα και μυστικά. Το μοίρασμα επιθυμιών, συναισθημάτων, αναμνήσεων, ακόμα και προβλημάτων. Οικειότητα υπάρχει ακόμα και όταν μαλώνουμε. Όταν μαλώνουμε, όμως, χωρίς «ξεμπρόστιασμα». Όταν μαλώνουμε υποστηρίζοντας την άποψή μας, ακούγοντας ταυτόχρονα και την διαφορετική γνώμη του άλλου. Και κυριότερα όταν μπαίνουμε να δούμε την προσωπική μας αδυναμία και ευθύνη στα πράγματα, όπως αναδύεται στην δύσκολη ώρα της σύγκρουσης. Αυτό το μάλωμα που δεν χαρακτηρίζεται από την απόρριψη, αυξάνει το αίσθημα της οικειότητας και του μοιράσματος.
Ο έρωτας αποτελεί εκείνο το στοιχείο που στηρίζει το ζευγάρι μέσα στο γάμο στο πέρασμα των χρόνων. Που έρχεται να επουλώσει τις πληγές της καθημερινότητας και που έστω για κάποια λεπτά το ζευγάρι μπαίνει σε έναν άλλο χώρο όπου η φθορά δεν έχει θέση. Πώς, όμως, θα υπάρχει ο έρωτας στο γάμο εάν δεν αποτελεί στάση ζωής για τον καθένα; Εάν ο καθένας δεν είναι ερωτικός άνθρωπος; Ο ερωτικός άνθρωπος λαχταρά και γοητεύεται από τη ζωή, παράγει και βλέπει την ομορφιά σε κάθε πλευρά της. Έχει την ικανότητα να μεταδώσει αυτή την ομορφιά στον διπλανό του, να κάνει την υπέρβαση της ατομικότητάς του προκειμένου να έρθει σε αληθινή κοινωνία μαζί του.

Όλα τα παραπάνω, είναι μεν θεμελιώδη για μια λειτουργική σχέση αλλά τίποτα από αυτά δεν εννοείται. Ο γάμος είναι σαν το δέντρο. Χρειάζεται καλό χώμα, λίπασμα, φως, νερό και διαρκές νοιάξιμο. Ειδάλλως μαραίνεται και ατροφεί.

 


Ειρήνη Μπελεγρή

Ψυχολόγος με ειδίκευση στην Υπαρξιακή Συστημική Ψυχοθεραπεία

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.