Μεγαλώνοντας παιδιά σε μια κοινωνία θρησκευτικών αντιπαραθέσεων

 

Τι να πρωτοπεί κανείς για το τεράστιο αυτό θέμα; Σε ποιά εποχή της Εκκλησιαστικής μας ιστορίας να πρωτοαναφερθεί, και σε ποιά περιοχή της Χριστιανικής Οικουμένης να εστιάσει; Πότε και πού οι Χριστιανοί δεν είχαν συνεχή αντιπαράθεση με αλλοθρήσκους και αντιχρίστους, και - σχεδόν αμέσως μετά τήν ίδρυση της Εκκλησίας - με ετεροδόξους και αιρετικούς; Μια αντιπαράθεση, που φυσικά είχε άμεσο αντίκτυπο και συνέπειες και στα παιδιά των Χριστιανών. Ας θυμηθούμε ότι οι πρώτοι μάρτυρες της Εκκλησίας είναι τα νήπια που εσφάγησαν στη Βηθλεέμ και στα περίχωρα!
Βέβαια μας ενδιαφέρει πρωτίστως το εδώ και το τώρα. Θα θέλαμε όμως να φωτίσουμε το εδώ και το τώρα παίρνοντας «φως» από τη διαχρονική μαρ¬τυρία της πίστης μας, μέσα σε ένα κόσμο όχι μόνο «καθή-μενον ἐν σκότει ... ἐν χώρᾳ καί σκιᾷ θανάτου», αλλά σε ένα κόσμο που μίσησε και πολέμησε το «Φως» με κάθε τρόπο.
Παράδειγμα πρώτο:
Στις 18 Νοεμβρίου γιορτάζουμε την μνήμη του αγίου Μάρτυρα Ρωμανού. Όταν ο άγιος είπε στον έπαρχο Αυρηλιανό που πήγαινε για θυσία στο ναό των ειδώλων, ότι «τα είδωλα δεν είναι θεοί», ο έπαρχος διέταξε αφού τον χτυπήσουν στο στόμα να τον κρε-μάσουν και να του ξεσχίζουν τις σάρκες. Και ενώ τον βασάνιζαν, ο άγιος προκάλεσε τον έπαρχο λέγοντάς του: «Αν θέλεις φώναξε ένα παιδάκι από την αγορά, να σου πει ποιός είναι αληθινός Θεός». Εκείνη την ώρα περνούσε μια Χριστιανή μάνα με το παιδί της (που προφανώς ο άγιος τη γνώριζε) και ο έπαρχος, αφού ρώτησε το παιδί, πήρε την απάντηση ότι ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Θεός.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, έχει ένα θαυμάσιο λόγο στον άγιο Μάρτυρα Ρωμανό και σχολιάζει αυτή τη σκηνή λέγοντας: «Τοῦ δικαστοῦ δικαστήν τό παι-δίον καθίζει... ἵνα δειχθῇ καί παιδία δυσσεβούντων δικαστῶν συνετώτερα» ! Το αποτέλεσμα φυσικά ήταν ότι αφού έδειραν αλύπητα το παιδάκι, μετά το απο-κεφάλισαν. Δεν ξέρουμε το όνομα του παιδιού ούτε της μητέρας του. Ξέρουμε όμως μια συγκινητική λεπτομέρεια από το συναξάρι: Ενώ το έδερναν, το παιδί δίψασε και ζήτησε νερό. Και τότε εκείνη η ηρωική μά¬να που παρακολουθούσε το μαρτύριο του παιδιού της (ποῦ βρήκε αυτό το κουράγιο;) του απάντησε: «Παιδάκι μου, τι νερό να σου δώσω τώρα; Περίμενε λίγο, υπόμεινε λίγο ακόμα, και θα πας να ξεδιψάσεις από εκείνο το ζωντανό νερό, που θα σου δώσει ο Χριστός στη Βασιλεία Του»!
Όπως γνωρίζετε, δεν είναι πρώτη αυτή η άγνωστη μητέρα που ενθάρρυνε το παιδί της στο μαρτύριο. Μέσα στην Εκκλησία έχουμε χορεία αγίων γονέων που στήριξαν τα παιδιά τους σ’ αυτές τις κορυφαίες εξετάσεις της πίστης: Αγία Σολομονή (μάνα των επτά Μακκαβαίων), η μητέρα του αγίου Μελίτωνα (ενός από τους Σαράντα Μάρτυρες), Αγία Ανθία (μάνα του αγίου Ελευθερίου), Αγία Σοφία με τις τρεις θυγατέρες της και πολλοί άλλοι.
Βεβαίως, υπάρχει και μια άλλη χορεία γονέων-φονέων. των οποίων τα παιδιά μαρτύρησαν εξ αιτίας όχι της πίστης αλλά της απιστίας των γονέων: Οι άγιες Βαρβάρα, Μαρκέλλα, Χριστίνα, Κερκύρα, ο πέρσης άγιος Γοβδελαάς (την εποχή των πρώτων διωγμών), και η αγία Ακυλίνα (την εποχή της Τουρκοκρατίας) αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα μαρτύρων, που - για να παραφράσουμε τα παραπάνω λόγια του Χρυσορρήμονος αγίου Ιωάννου - «ἐδείχθησαν τέκνα δυσσεβούντων γονέων συνετώτερα»! Μάλιστα τις τρεις πρώτες (άγιες Βαρβάρα, Μαρκέλλα και Χριστίνα) τις έστεψαν με το στεφάνι του μαρτυρίου οι παιδοκτόνοι πατεράδες τους με τα ίδια τους τα χέρια!
Παράδειγμα δεύτερο:
Ερχόμαστε και σε ένα παράδειγμα από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Ας επισημάνουμε εδώ ότι δεν υπάρχει στην ιστορία της Εκκλησίας άλλος χριστιανικός λαός εκτός από τον δικό μας, που να έζησε τόσο μακρόχρονη αιχμαλωσία σε μια αλλόθρησκη εξουσία, αυτή του Ισλάμ. 400 χρόνια στις λεγόμενες «παλαιές χώρες», 460 χρόνια στις «νέες χώρες» είναι περίπου μισή χιλιετηρίδα όχι απλής αντιπαράθεσης αλλά αδυσώπητου αγώνα για να διατηρηθεῖ άσβεστη η φλόγα της πίστης κάτω από συνθήκες φρικτής βίας και καταπίεσης.
Από το νέφος των μαρτύρων αυτής της εποχής επιλέγουμε μια δεκαπεντάχρονη κοπέλα, την Ελένη Μπε-κιάρη από τη Σινώπη του Πόντου. Πηγαίνοντας κάποια μέρα να ψωνίσει την συναντάει ο διοικητής της πόλης Ουκούζογλου πασάς. Ο ακόλαστος Τούρκος δια-τάζει να του την φέρουν και επιχειρεί να την μιάνει, αλλά μια αόρατη δύναμη τον απομακρύνει. Ένα αόρατο τείχος την προστατεύει· το τείχος της προσευχής. Η Ελένη προσεύχεται συνεχώς νοερά λέ-γοντας τον εξάψαλμο. Ναί, καλά ακούσατε! Ένα δε-καπεντάχρονο κορίτσι μέσα στο ζοφερό σκοτάδι της σκλαβιάς (τέλη του 18ου αιώνα) έχει μάθει στο σχολείο (παρακαλώ!) τον εξάψαλμο απ΄ έξω και κατατροπώνει ένα τέρας, που πάει να τη βιάσει! Ο Τούρκος μετά από αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες την κλείνει στο σπίτι του, από όπου κά-ποια στιγμή η Ελένη καταφέρνει να δραπετεύσει. Τότε ο πασάς γίνεται έξαλλος και διαμηνύει στη Δημογεροντία της Σινώπης ότι αν δεν του φέρουν πίσω την κοπέλα, θα διατάξει γενική σφαγή των Ελλήνων της Σινώπης. Ο πατέρας της αναγκάζεται να δεχθεῖ να παραδώσει την κόρη του στον πασά, για να προσφέρει τον εαυτό της, όχι στις ασελγείς ορέξεις του αγαρηνού αλλά ως θυμίαμα ευώδες στο Νυμφίο της Χριστό.
Η συνέχεια είναι αναμενόμενη: Μετά από νέες αποτυχίες του Τούρκου να πειράξει την Ελένη, διατάζει να την βασανίσουν καρφώνοντας δυό μεγάλα καρφιά στο επάνω μέρος της κεφαλής της, μετά την αποκεφαλίζει, και αφού βάλει το λείψανό της σε ένα σακκί το πετάει στη θάλασσα. Το βρίσκουν μετά από λίγες μέρες χριστανοί ναυτικοί εντοπίζοντάς το από το δυνατό φως που εξέπεμπε από τον πυθμένα της θάλασσας. Η τιμία κάρα της αγίας Ελένης με τις δύο τρύπες από τα καρφιά φυλάσσεται σήμερα στο ναό της αγίας Μαρίνας Τούμπας στη Θεσσαλονίκη.
Θεωρούμε αρκετά αυτά τα δύο παραδείγματα, το ένα από την εποχή των πρώτων διωγμών και το άλλο από την τουρκοκρατία, για να κάνουμε τις εξής (γνωστές φυσικά σε όλους σας) επισημάνσεις:
1. Ο Χριστός μέσα στην άκρα φιλανθρωπία του μας μίλησε με ρεαλισμό και μας προετοίμασε για να ξέ-ρουμε σε τι είδους αντιπαπαράθεση θα βρεθούμε, εφ΄ όσον επιλέξαμε, εμείς και τα παιδιά μας, να είμαστε μαθητές Του. Μας είπε: «Ἰδού, ἐγώ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων» (Ματθ. 10, 16). Και παρακάτω ξαναπροειδοποίησε: «Καί ἔσεσθε μισούμενοι ὑπό πάντων διά τό ὄνομά μου» (ε.α., 22). Αλλά ο Χριστός καταλήγει: «Μή οὖν φοβηθῆτε αὐτούς· ... μη φοβηθείτε αυτούς που θα-νατώνουν το σώμα αλλά δεν έχουν την δύναμη να θανατώσουν και την ψυχή. Φοβηθείτε ασύγκριτα περισ-σότερο το Θεό, που έχει την δύναμη (εφ΄όσον βέβαια εμείς με την αποστασία μας το θελήσουμε) να απολέσει και την ψυχή και το σώμα μας στη γέεννα» (ε.α., 26-28).
2. Η θρησκευτική συνείδηση του παιδιού διαμορφώ-νεται πρωτίστως από τους γονείς του· από το σπίτι του. Αυτό φυσικά προϋποθέτει ότι πρώτα οι γονείς πατάνε κάπου θρησκευτικά - εννοώ, πατάνε και με τα δυό τους πόδια - ώστε να μπορούν να στηρίξουν και τα παιδιά τους στην δική τους πίστη. Το είδαμε ΚΑΙ στο ανώνυμο παιδάκι-συναθλητή του αγίου Ρωμανού ΚΑΙ στην αγία Ελένη από την Σινώπη.
Άρα, το κεντρικό ερώτημα είναι κατά πόσο φροντί-ζουμε να τρέφουμε πρώτα τους εαυτούς μας και έ-πειτα τα παιδιά μας με τα ρήματα ζωής αιωνίου· με τον ζωντανό λόγο του Θεού. Και πολύ περισσότερο, κατά πόσο λαχταράμε να τρέφουμε πρώτα τους εαυτούς μας και έπειτα τα παιδιά μας με Αυτόν που είπε αυτά τα λόγια, με το Χριστό, ο Οποίος προσφέρεται μέσα στη Λειτουργία Βρώσιμος και Πόσιμος εις Ζωήν αιώνιον.
Το κορυφαίο επομένως χρέος μας είναι η σωστή μύ-ηση και ένταξη των παιδιών μας στη ζωή της Εκκλησίας και στη λατρεία Της. Τα Άγια Μυστήρια και η λατρευτική ζωή της Εκκλησίας είναι η βασική πηγή απαραίτητης Τροφής, για να μετέχουν τα παιδιά μας στην Όντως Ζωή, και να μη φοβούνται καμιά αντιπα-ράθεση με κανένα. Να μη παρασύρονται από τις ποικίλες θρησκευτικές προκλήσεις της πολυ-πολιτισμικής πλέον κοινωνίας μας και να παραμένουν σταθερά στην αληθινή πίστη.
Ένας από τους τελευταίους μεγάλους Γέροντες της Όπτινα στη Ρωσία, ο Στάρετς Σαμψών (εκοιμήθη το 1979) είχε βαπτισθεί στην Αγγλικανική Εκκλησία, λόγω του ότι η μητέρα του ήταν Αγγλίδα και φανατική Αγγλικανή. Όσο όμως κι αν προσπάθησε να τον επηρεάσει και να τον κρατήσει στό δόγμα της, ο μικρός Εδουάρδος της ξέφυγε πολύ νωρίς. Όταν επτά ετών πήγε με κάποιους συγγενείς του πατέρα του στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τον κέρδισε η ζεστασιά και η Χάρη της λατρείας, και από τότε πήγαινε συχνά και κρυφά στις ακολουθίες και άρχισε να παρα-κολουθεί ορθόδοξο κατηχητικό. Έτσι σε ηλικία δώ-δεκα ετών δήλωσε στους γονείς του με θάρρος και αποφασιστικότητα ότι στο εξής θα πήγαινε μόνο στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
Μόνο ένα παιδί που ανατρέφεται «χορταίνοντας» το Χριστό μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, αποκτάει πνευ-ματική ραχοκοκκαλιά, και όχι απλώς αρχίζει να πα-τάει σταθερά στα πόδια του αλλά είναι πανέτοιμο να αντιμετωπίσει νικηφόρα τον θρησκευτικά άλλο. Τι θα πει νικηφόρα; Το νικηφόρα φυσικά δεν έχει σχέση με καμιά άσκηση βίας ή προσηλυτισμού. Το νικηφόρα κυμαίνεται ανάμεσα στις δύο κορυφαίες νίκες: ἤ να μαρτυρήσει για την πίστη του (όπως τα παραπάνω παιδιά) ἤ να κερδίσει τον αλλόθρησκο και να τον φέρει στην αγκαλιά του Χριστού. Συνήθως συνέβαιναν και τα δύο. Σχεδόν δεν υπάρχει μάρτυρας που να μην έγινε αιτία να μεταστραφούν και συχνά να μαρτυρήσουν πολλοί αλλόθρησκοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο άγιος νεομάρτυρας Αναστάσιος ο εκ Παραμυθίας, του οποίου η παρρησία και η υπομονή στο μαρτύριο οδήγησαν στην αληθινή πίστη τον γιό του πασά, τον Μουσά, ο οποίος αργότερα έγινε στην Κέρκυρα και μοναχός με το όνομα Δανιήλ.
Πριν αναφερθώ στις ευθύνες πρώτα ημών των ποιμέ-νων, έπειτα των γονέων και τελευταία του σχολείου για την σωστή τροφοδοσία, τον επαρκή εξοπλισμό και την αναγκαία θωράκιση των παιδιών μας, ώστε να σταθούν εδραία και άτρωτα στο πεδίο των συγχρόνων θρησκευτικών αντιπαραθέσεων, θα ήθελα να καταθέσω τρία σύγχρονα αληθινά περιστατικά, σαν αφορμή γονιμότερου και ρεαλιστικότερου προβληματισμού:
1. Στην περιοχή μας βαφτίστηκε μια Τουρκάλα, που έχει γεννηθή και ζει στη Γερμανία. Η πρώτη επαφή της με το Χριστιανισμό ήταν μια Καινή Διαθήκη, που της χάρισε μια Γερμανίδα φίλη της, όταν ήταν στο Λύκειο. Η μάνα της όταν την έπιασε να διαβάζει το Ευαγγέλιο έγινε έξω φρενών, και της είπε να διαβάζει μόνο το Κοράνιο. Η μικρή Τουρκάλα άρχισε να ζει την θρησευτική αντιπαράθεση πρώτα μέσα στο σπίτι της.
Σπουδάζοντας στο πανεπιστήμιο γνώρισε έναν Ἐλληνα, τον Νίκο, επίσης γεννημένο στη Γερμανία. Ο μεγαλύτερος αδελφός της μουσουλμάνας όταν έμαθε ότι θέλει να παντρευτεί Έλληνα, απείλησε να τον σκοτώσει. Ο Νίκος μέχρι τότε δεν είχε ζήσει καμιά θρησκευτική αντιπαράθεση με κανέναν. Ήταν θρη-σκευτικά αδιάφορος και δεν τον πείραζε αν η μέλλουσα γυναίκα του ήθελε να κρατήσει την θρησκεία της. «Εγώ Χριστό, εσύ Αλλάχ...» που λέει και το τραγούδι. Τώρα όμως έβλεπε να απειλείται η ζωή του, επειδή αγάπησε μια Τουρκάλα.
Τελικά ο γάμος (πολιτικός φυσικά) έγινε χωρίς την μητέρα τής νύφης και τα πέντε αδέλφια της. Όταν γεννήθηκε το πρώτο τους παιδί, η νεαρή μου-σουλμάνα δεν έφερε αντίρρηση να το βαφτίσουν. Η μελέτη της Καινής Διαθήκης είχε αρχίσει να της ανοίγει παράθυρα προς το Φως. Λίγο μετά ζήτησε κι εκείνη να βαφτιστεί.
Όταν τη ρωτήσαμε «τι σε έκανε να πάρεις μια τέ-τοια απόφαση;», απάντησε: «Όταν βαφτίσαμε το παιδί μας, το έπαιρνε η πεθερά μου και το πήγαινε κάθε Κυριακή στην Εκκλησία για να το μεταλάβει. Και όταν μου το έφερνε από την Εκκλησία, ένιωθα κάτι πολύ όμορφο να βγαίνει από τό παιδί μου. Εξέπεμπε μια χάρη, μια γλυκειά ακτινοβολία, που με έκανε κι εμένα να ζηλέψω και να θέλω κι εγώ να βαφτιστώ!»
Είναι συγκλονιστικό το γεγονός ότι ένα βρέφος, που δεν έχει αρχίσει να μιλάει, εκχριστιανίζει την μουσουλμάνα μητέρα του. Ένα μωρό, που τρέφεται με τον Άρτο της Ζωής αποκαλύπτει στη μητέρα του ότι είναι κρίμα να ... πεθαίνει της πείνας, και την καλεί με την βοώσα και ακτινοβολούσα σιωπή του να μπεί κι αυτή στην Εκκλησία, την στιγμή που ο «ορθόδοξος» πατέρας του έλεγε: «Εμένα δεν με ενδιαφέρει. Άμα θέλει η γυναίκα μου, ας κρατήσει τη θρησκεία της»!

2. Το δεύτερο περιστατικό:
Γερμανός, μετά το θάνατο της ευσεβούς Ελληνίδας συζύγου του, εξ αιτίας της οποίας μετεστράφη συ-νειδητά στην Ορθοδοξία, παντρεύεται πάλι Ελληνίδα, χήρα με τρία παιδιά, η οποία δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με την Εκκλησία. Και ο Γερμανός γίνεται αιτία να πάει η Ελληνίδα σύζυγός του για πρώτη φορά να εξομολογηθεί, να αρχίσει να εκκλησιάζεται και να νηστεύει (αυτή και τα παιδιά της). Και μάλιστα ένα από τα παιδιά της, με την ολόκαρδη παρότρυνση του Γερμανού πατριού του, αποφασίζει να γίνει κληρικός! Ένας πρώην ετερόδοξος Γερμανός οδηγεί σε συνειδητή σχέση με την Εκκλησία μια «ορθόδοξη» Ελληνική οικογένεια!

3. Το τρίτο περιστατικό έχει σχέση με ένα νεαρό αμερικανό, που ήρθε στην Ελλάδα να σπουδάσει Ελ-ληνική ιστορία σε αγγλόφωνο κολλέγιο. Στα μαθήματα επιλογής υπήρχαν και οι βυζαντινές σπουδές, οι οποῖες περιλάμβαναν και τριήμερη παραμονή σε ορθόδοξο μοναστήρι της Ελλάδας καθώς και δυνατότητα υποτροφίας για την μελέτη του ορθόδοξου μοναχισμού. (Αυτά σε αμερικάνικο κολλέγιο που έχει παράρτημα στην Αθήνα και όχι βέβαια σε Θεολογική ἤ Ιερατική Σχολή της Ψωροκώσταινας). Το αποτέλεσμα είναι ότι το αμερικανάκι μετά από λίγο καιρό βαπτίζεται ορθόδοξος, και μετά από συμπληρωματικές σπουδές στην Αμερική γίνεται καθηγητής της Θρησκειολογίας στο Πολυτεχνείο της Καλιφόρνια (ναί, καλά ακούσατε! Στο Πολυτεχνείο διδάσκονται θρησκευτικά) και μέχρι τώρα δυό φοιτητές του, εξ αι-τίας του, έχουν γίνει ορθόδοξοι. Και δυο ακόμη όχι ασήμαντες λεπτομέρειες: Πρώτη: Το διάστημα που ο Αμερικανός μετά τη μεταστροφή του έμεινε στην Ελλάδα, είχε οδηγήσει αρκετούς πρώην αδιάφορους «ορθοδόξους» Έλληνες φίλους του στο Μυστήριο της Εξομολόγησης. Και δεύτερη: Καιρό τώρα, ο Στηβ προσπαθεί να επαναφέρει στην Ορθοδοξία Έλληνα φίλο του και την οικογένειά του, που ζουν στην Αμερική και έχουν γίνει Πεντηκοστιανοί!
Μετά από αυτά τα τρία περιστατικά έχουμε και λέμε:
Μια Τουρκάλα, ένας Γερμανός και ένας Αμερικανός, χωρίς να διεκδικούν τίτλους ιεραποστόλου, στηρίζουν στην Ορθοδοξία εμάς και τα παιδιά μας! Οι τρεις μεταστραφέντες μπαίνοντας μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία σίγουρα σοκαρίστηκαν διαπιστώνοντας την θρησκευτική αφασία που χαρακτηρίζει την συ-ντριπτική πλειοψηφία των κατ΄ όνομα ορθοδόξων Ελλήνων.
Είναι κάτι που το ζούμε αρκετά συχνά, όταν κατηχούμε οικογένειες κυρίως Αλβανών μεταναστών. Μετά την βάπτισή τους ακούμε πάντοτε το παράπονο των νεοφωτίστων Αλβανοπαίδων: «Γιατί να πάω στην Εκκλησία, αφού δεν βλέπω εκεί κανέναν από τους συμμαθητές μου;» Πως θα στηριχτούν οι νεοφώτιστοι στην πίστη βλέποντας γύρω τους τόση θρησκευτική αδιαφορία;
Α.Α. Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους:
«Θρησκευτική αντιπαράθεση» σημαίνει ότι «πατάω» κάπου με τα δυό μου πόδια, στηρίζομαι σε μια θρησκευτική πίστη, και έχω απέναντί μου να αντιμετω-πίσω κάποιον ο οποίος «πατάει» σε μια άλλη θρησκευτική πίστη, λιγότερο ἤ περισσότερο εχθρική προς τη δική μου.
Όταν όμως βρίσκομαι σε μια θρησκευτική αφασία και αδιαφορία, ἤ έστω όταν η θρησκευτική μου ταυτότητα εξαντλείται σε μια αποδοχή κάποιων φολκλορικών στοιχείων ανακατεμένων με παγανιστικά κατάλοιπα και πρωτόγονα φοβικά σύνδρομα, τότε δεν μπορούμε να μιλάμε για «θρησκευτική αντιπαράθεση». Τότε απλώς έχουμε μια έκθεση, είμαστε εκτεθειμένοι στις ενίοτε καταλυτικές επιρροές των αλλοθρήσκων που συναντάμε.
Και αν αυτό συμβαίνει με μας τους μεγαλύτερους, τι να πούνε τα ταλαίπωρα τα παιδιά μας; Σε ποιό σταθερό τόπο θα πατήσουν, όταν εμείς δεν ξέρουμε τι πιστεύουμε; Πως θα σταθούν όρθια, όταν η δική μας πίστη παραπαίει; Που θα βρουν τα πρότυπα της αληθινής και υγιούς πίστεως; Ποιός θα τα στηρίξει στην σωστή πίστη στο Χριστό, όταν βλέπουν ότι ε-μείς δεν μπορούμε να σταθούμε σωστά απέναντι στον αλλόθρησκο, δεν μπορούμε να δώσουμε «λόγον περί τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος»; Τότε και τα παιδιά μας δεν θα μπορούν να βρεθούν σε καμιά θρησκευτική αντιπαράθεση με κανένα. Στην καλύτερη περίπτωση θα είναι απαθείς και αδιάφοροι θεατές της θρησκευτι-κής αντιπαράθεσης των άλλων! Και στη χειρότερη περίπτωση, ἤ θα καταντήσουν άθεοι ἤ θα αποτελέσουν τα ευάλωτα θύματα της απατηλής γοητείας των διαφόρων θρησκευτικών παραδόσεων.
Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις που αποδείχθηκαν ευάλωτοι και «ασπόνδυλοι» οι μεγάλοι, την στιγμή που τα παιδιά ύψωναν το ανάστημά τους και έδιναν και τη ζωή τους για την πίστη τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η νεομάρτυς αγία Ακυλίνα, η οποία, όταν ο εξωμότης πατέρας της την πίεσε να τουρκέψει για να εκπληρώσει την υπόσχεσή του στους δικαστές ότι θα οδηγήσει όλη την οικογένειά του στο Ισλάμ, εκείνη η εδραία στη πίστη της κοπέλα πλήρωσε με το μαρτύριο της την άρνησή της να αλλαξοπιστήσει.
Ανάλογη περίπτωση παιδιού, που αποδείχθηκε φρονιμότερο από τους εξισλαμισθέντες γονείς του, εί-ναι ο άγιος Νικήτας ο Νισύριος. Όταν τούρκεψαν οι γονείς του, ο Νικήτας ήταν μωρό λίγο μετά την βάπτισή του, και φυσικά μεγάλωσε σαν μουσουλμάνος, και μάλιστα «ζηλωτής» μουσουλμάνος. Κάποια μέρα που τσακώθηκε με ένα φίλο του και τον έδειρε, η μάνα του άλλου παιδιού τον έβρισε «μουρτάτη», δηλαδή προδότη. Ο Νικήτας πήγε κλαίγοντας στη μάνα του και τη ρώτησε, γιατί η Τουρκάλα τον είπε προδότη. Εκείνη μετά από δισταγμούς του αποκάλυψε ότι όντως πριν ήταν Χριστιανοί και μετά αλλαξοπί-στησαν. Αυτό μόνο ήταν αρκετό να κάνει τον μικρό Νικήτα να ψάξει την προγονική του πίστη, να ξανα-γίνει Χριστιανός και τελικά να μαρτυρήσει στην Χίο στην ηλικία των δεκαπέντε ετών!
Δεν είναι όμως και λίγες οι περιπτώσεις παιδιών, που οι θρησκευτικές αντιπαραθέσεις που έζησαν - ιδιαίτερα μέσα στην οικογένειά τους - τους οδήγησε στην άρνηση και στην αθεΐα.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα θα αναφέρουμε (από τον χώρο του δυτικού Χριστιανισμού) την περίπτωση του χριστιανού λο¬γο¬τέχνη και γιατρού Κρόνιν (πέ-θανε το 1981), γνωστού κυρίως από τα βιβλία του «Το κάστρο» και «Τα κλειδιά της Βασιλείας» (που έχουν μεταφραστεί και στα ελληνικά). Γράφει ο Κρόνιν:
«Οι συνθήκες της παιδικής μου ηλι¬κίας μ’ έκαναν, για πολύ καιρό, να δείχνω αδιαφορία για την οργα-νωμένη θρησκεία. Θα με καταλάβει κανείς καλύτερα, όταν εξηγήσω πως η μη¬τέρα μου κατα¬γόταν από μια από τις απόλυτα αφοσιωμένες στον ΙΙροτεσταντισμό σκωτσέζικες οικογένειες. Στα δεκαεννιά της χρό¬νια ερωτεύ¬τη¬κε ένα νεαρό Ιρλανδό καθολικό, τόσκασε από το σπίτι της, τον παν¬τρεύτηκε και, πάνω στην υπερβολή της αγά¬πης της, ασπά¬στη¬κε το δόγμα του. Έτσι το μονα¬δικό παιδί που γεννήθηκε απ’ αυ¬τό το γάμο, εγώ δηλαδή, βαφτίστηκα καθολικός.
Στα εφτά μου χρό¬νια, ολότελα ξαφνικά, πέθανε ο πατέρας μου. Και η μητέρα μου αναγκάστηκε να ξα-ναγυρίσει στο πατρικό της. Τότε ἔζησα τήν οδυνηρή εμπειρία τῆς επιστροφῆς τῆς ασώτου, δηλ. τῆς μάνας μου, στο σπίτι ενός αυστηρού προτεστάντη πατέρα! Εγώ πάλι ήμουν το ανεπιθύμητο εγγόνι, ο μικρός πιστός του Πάπα. Τι φρικτή, τι μελαγχολική αλλαγή στη ζωή μου! Στο σχολείο, που με στείλανε, μόλις ανακαλύφθηκε ότι είμαι καθολικός, δεν περιγράφεται η κοροϊδία που τράβηξα από τα παιδιά. O δάσκαλος πάλι, γεμάτος σαδισμό, διασκέδαζε να μου ανοίγει συζητήσεις με θέμα τα συγχωροχάρτια ή το αλάθητο του Πάπα. Για καιρό ήμουν σαν πα¬ρίας, που όλοι τον ξευτέλιζαν και τον χλεύαζαν, και υπόφερα τα μύρια όσα από τη μισαλλοδοξία της μικρής σκωτσέζικης κοινότητας, όπου ζούσα. Περισσότερο με βασάνισαν από τότε που έδειξα, πως με κανένα τρόπο δεν ήθελα ν’ αλλάξω το δόγμα, που μ’ αυτό είχα μεγαλώσει. Εκείνο τον καιρό συναντούσε κανείς τόσο θρη-σκευτικό μίσος, τέτοιον πικρό ανταγωνισμό μεταξύ των δύο ομολογιών στη δυτική Σκωτία, ώστε μπορώ να το πω καθαρά, πως τότε γνώρισα τη χειρότερη πλευρά του χριστιανισμού. Σ’ εκείνη την αγριότητα, πλανιόμουν μονάχος, ένα έρημο μικρό αγόρι, κυκλωμένο από αμφιβολίες και φόβους, και απελπισμένος προσπαθούσα να κατανοήσω το περιεχόμενο αυτού του δόγματος, που τόσο χλεύαζαν και κατάτρεχαν.
Κάποια στιγμή, όταν πια έγινα φοιτητής, ξέσπασε η επανάσταση που ζυμωνόταν τόσον καιρό μέσα μου. Μια επανάσταση εναντίον του στενού κορσέ που βάζει στους ανθρώ¬πους η θρησκεία. Γεμάτος αυτοπεποίθηση για τις κριτικές μου ικανότητες, άρχισα να βρίσκω αδύνατα σημεία στην Αγία Γραφή και είχα πολλές αν-τιρρήσεις. Οι μελέτες μου σιγά-σιγά σταθροποίησαν τη στάση της αδιαφορίας που είχα εγκαινιάσει. Έτσι δεν άργησα να ζωστώ για τα καλά την αρματωσιά της περιφρόνησης για κάθε τι χριστιανικό.
Δεν λέω τίποτα το καινούργιο, αν ομολογήσω πως όλη αυτή η ιστορία είναι απλούστατα ο αναπόφευκτος κύκλος, που ακολου¬θούν πολλές ψυχές στον κόσμο, με όλες τις θεωρίες που αλληλοσυγκρούονται και αλληλοτρώγονται... ».
Αυτά λέει ό Κρόνιν. Ο ίδιος βέβαια, μετά από επώδυνες περιπλανήσεις, και μέσα από μονοπάτια, που μόνο η αγάπη του Θεού ξέρει να ανοίγει στη ζωή μας, ξαναγύρισε στην χριστιανική πίστη. Και με το λογοτεχνικό του έργο έγινε και μεγάλος απο¬λο¬γητής του Χριστιανισμού στην εποχή μας.
Οι φωτεινές αυτές εξαιρέσεις παιδιών, που μετά την οδυνηρή και απογοητευτική εμπειρία σκληρών θρησκευτικών αντιπαραθέσεων ξαναβρήκαν το δρόμο τους προς την πίστη ἤ - ακόμα πιό σπάνια - οι πε-ριπτώσεις παιδιών, που δόξασαν με το μαρτύριό τους την νικηφόρα αντιπαράθεσή τους προς τους αλ-λοθρήσκους, δεν αρκούν φυσικά για να μας καθησυχάσουν για τους κινδύνους που διατρέχουν τα παιδιά μας, τα ακατήχητα παιδιά μας, τα αστήρικτα στη πίστη παιδιά μας, που ζουν πλέον - και όσο περνάει ο καιρός θα ζουν εντονότερα - όχι την αντιπαράθεση αλλά την έκθεση στα ποικίλα θρησκευτικά ερεθίσματα που τα απειλούν.
Αλήθεια, πόσο μπορεί να μας καθησυχάζει πρόσφατη σχετικά δημοσκόπηση , σύμφωνα με την οποία το 81,4% των Ελλήνων αισθάνονται Ορθόδοξοι Χριστια-νοί; Τι σημαίνει «αισθάνονται Ορθόδοξοι»; Αρκεί απλά να αισθάνεσαι Ορθόδοξος για να αντιπαλαίσεις την γοητεία των τόσο καλοσερβιρισμένων θρησκευτι-κών προκλήσεων, που κάθε μέρα αντιμετωπίζουμε ε-μείς και τα παιδιά μας; Ποιά σχέση έχει αυτό το 81,4% των Ελλήνων που αισθάνονται Ορθόδοξοι με το θλιβερό μονοψήφιο ποσοστό των τακτικά εκκλησιαζομένων;
Και ας τολμήσουμε να ρωτήσουμε κάτι ακόμη: Από αυτό το μονοψήφιο ποσοστό των τακτικά εκκλησιαζο-μένων πόσοι συμμετέχουν συνειδητά στη λατρεία και πόσοι πιστεύουν σωστά στη διδασκαλία της Εκκλησί-ας; Συγχωρείστε με να καταθέσω ότι έχω συναντήσει αρκετούς από τους τακτικά εκκλησιαζομένους, που δεν πιστεύουν στην Ανάσταση του Χριστού, δεν «προσδοκούν ανάστασιν νεκρών», δεν δέχονται την Αειπαρθενία της Θεοτόκου, ξεματιάζουν τα παιδιά τους με μαγικά ξόρκια γαρνιρισμένα με δήθεν χρι-στιανικές προσευχές, καταφεύγουν σε μάγους και εξορκιστές επίσης μασκαρεμένους με χριστιανικά προσωπεία, πιστεύουν στην αστρολογία και σε ένα αχταρμά ποικίλων προλήψεων και δεισιδαιμονιών, και ασκούν τις πρακτικές άλλων δοξασιών και ανα-τολίτικων θρησκειών.
Μετά από όλα αυτά, τι σημαίνει ότι επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η Ορθοδοξία; Άραγε πόσο κοντά είμαστε στην θλιβερή εκπληξη που δοκίμασε κάποτε ο συχωρεμένος ο Τσαρούχης, όταν ένας μικρός Γάλλος βλέποντας μια εικόνα του Χριστού, αναρωτήθηκε: «Ποιός είναι αυτός ο κύριος;» Την ίδια έκπληξη δοκίμασε ο Γάλλος διανοούμενος Ρεζίς Ντεμπρέ, όταν άκουσε μια μικρή Γαλλίδα να ρωτάει βλέποντας μια Παρθένο του Μποτιτσέλλι: «Ποιά είναι αυτή η κυρία;»
Μήπως η Γαλλία, μια χώρα που κάποτε αποτελούσε ένα από τα προπύργια του Καθολικισμού, πληρώνει τώρα τις αμαρτίες της εκκοσμίκευσης του δυτικού Χριστιανισμού και τελικά της αποχριστιανοποίησης ενός λαού; Δεν είναι μόνο οι συχνές τρομοκρατικές ενέργειες των ισλαμιστών. Είναι κυρίως οι κατα-γραμμένες τουλάχιστον 3.000 περιπτώσεις νέων παι-διών από 15 έως 25 ετών που τόσκασαν από το σπίτι τους και κατέφυγαν στη Συρία για να ενταχθούν στους φανατικούς ισλαμιστές και να αγωνιστούν για την καταστροφή του «σάπιου» δυτικού πολιτισμού και το χτίσιμο του ισλαμικού «παραδείσου». Και φυσικά δεν προέρχονται όλα αυτά τα παιδιά μόνο από μουσουλμανικές οικογένειες μεταναστών.
Πολλοί γονείς ξεθάρρεψαν και μίλησαν στους δημοσιογράφους καταθέτοντας την οδυνηρή μαρτυρία ότι λίγους μήνες μετά την εξαφάνιση των παιδιών τους δέχονταν τηλεφωνήματα από τα παιδιά τους, που τους έλεγαν: «Μαμά, μην ανησυχής, είμαι στη Συρία! » Ακόμα πιό οδυνηρή εμπειρία έζησαν κάποιοι τραγικοί γονείς, που έλαβαν τηλεφώνημα, στο οποίο μια φωνή με σπαστά γαλλικά τους έλεγε: «Συγχαρητήρια! Ο γιός σου έγινε μάρτυρας!», εννοώντας φυσικά ότι το παιδί τους σκοτώθηκε σε κάποια στρατιωτική επιχείρηση ἤ τρομοκρατική επίθεση αυτοκτονίας! Ποιά σχέση, αλήθεια, θα μπορούσαν να έχουν αυτά τα αξιοθρήνητα παιδιά, θύματα της παραφροσύνης του ισλαμικού φανατισμού, με τους ενδόξους νεομάρτυρες της Τουρκοκρατίας, που αναφέραμε!
Πριν αφήσουμε την Γαλλία και το κατάντημα μιάς χώρας, στην οποία κάποτε ήταν κι εκεί επικρατούσα θρησκεία ο Χριστιανισμός, είναι ίσως ενδιαφέρον να θυμηθούμε ότι η Γαλλία από το 1905 και μετά είναι «λαϊκό», «ουδετερόθρησκο» κράτος σε τέτοιο βαθμό, που στα κρατικά σχολεία, όχι μόνο δεν υπάρχει μάθημα θρησκευτικών αλλά δεν γινόταν καμμία αναφορά σε θέματα θρησκείας. Λέω δεν γινόταν, διότι πριν δεκαπέντε χρόνια ο τότε υπουργός Παι-δείας Ζακ Λανγκ ανέθεσε στον διανοούμενο που ανα-φέραμε παραπάνω, τον Ρεζίς Ντεμπρέ, ένα σύντροφο εν όπλοις του Τσε Γκεβάρα, να προτείνει τρόπους διδασκαλίας του θρησκευτικού φαινομένου στο ουδε-τερόθρησκο σχολείο.
Βέβαια μη νομίσετε ότι επανέφεραν το μάθημα των θρησκευτικών - «ο στόχος μας», έλεγε ο Ντεμπρέ, «δεν είναι να ξαναβάλουμε τον Θεό στο σχολείο» - . Απλώς έβαλαν κάποιες αναφορές για τις διάφορες θρησκείες στα μαθήματα ιστορίας, γεωγραφίας, στα φιλολογικά και καλλιτεχνικά μαθήματα κ.ο.κ. Προφανώς το πιό ηχηρό ξυπνητήρι γι’ αυτό το δειλό άνοιγμα προς τη θρησκευτική παιδεία ήταν το χτύπημα στους δίδυμους πύργους της Ν. Υόρκης. Δικαιολογώντας το σκεπτικό των προτάσεών του ο γάλλος διανοούμενος έλεγε: «Πως να καταλάβουν τα παιδιά μας την 11η Σεπτεμβρίου 2001 στη Ν. Υόρκη, χωρίς να ανατρέξουν στους ουαχαβίτες και στο Κοράνιο, πως να καταλάβουν το γιουγκοσλαβικό σπαραγμό, χωρίς να ανατρέξουν στο σχίσμα και στο filioque, πως να καταλάβουν τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, την τζάζ και τα γκόσπελ, χωρίς αναφορές στον προτεσταντισμό και στη Βίβλο; Τελικά, θρησκευτικές παραδόσεις και ανθρωπιστικές σπουδές πάνε μαζί».
Λογικό φαίνεται το σκεπτικό του Ντεμπρέ. Είναι λογικό να περιμένουμε από το σχολείο να βοηθάει τα παιδιά να ερμηνεύουν τα γεγονότα και να κατανοούν το οδοιπορικό του ανθρώπινου πολιτισμού. Βέβαια είναι προφανές ότι αυτό δεν φτάνει! Δεν είναι αρκετός εξοπλισμός, για να σταθεί ένα παιδί όρθιο μέσα σε ένα πεδίο θρησκευτικών αντιπαραθέσεων, που - το είπαμε και θα το ξαναπούμε - είναι πεδίο μάχης!
Για να γίνουμε πιό συγκεκριμένοι: Δεν φτάνουν απλώς κάποιες θρησκευτικές γνώσεις για να σταθείς όρθιος, όπως στάθηκαν - για παράδειγμα - εκείνοι οι είκοσι νεώτατοι Αιγύπτιοι Χριστιανοί πριν από δυό περίπου χρόνια, που πήγαν στη Λιβύη να βρουν δουλειά και τους έσφαξαν οι Ισλαμιστές μόνο και μόνο επειδή δεν θέλησαν να αλλαξοπιστήσουν. Συ-γκλονίζεται κανείς βλέποντάς τους στην τελευταία τους φωτογραφία, με πόσο γαλήνιο βλέμμα ατενίζουν την θάλασσα της Λιβύης (σίγουρα τον Χριστό που τους περίμενε ατένιζαν) λίγο πριν πέσουν τα κεφά-λια τους, και η θάλασσα κοκκινίσει από το αίμα τους.
Δεν φτάνουν απλώς κάποιες θρησκευτικές γνώσεις για να απαντήσεις στο ερώτημα «ποιό είναι το νόημα της ζωής;». Αυτό το ερώτημα έκαναν κι εκείνοι οι δυό οπλοφόροι Αμερικανοί μαθητές στους συμμαθητές τους πριν αιματοκυλίσουν την τάξη τους στο λύκειο του Κολουμπάιν της Καλιφόρνια το 1986! Το βίντεο του σχολείου κατέγραψε ότι πριν σκοτώσουν έναν-έναν τους συμμαθητές τους, ούρλιαζαν μέσα στο αυτί τους: «Πές μου, ποιό είναι το νόημα της ζωής;» Τόσα νέα παιδιά έπεσαν θύματα της φρίκης ενός μαχητικού μηδενισμού!
Α.Α. Η μύηση των παιδιών μας στα Ρήματα της ζωής της Αιωνίου, η κατήχηση του λόγου του Θεού, του Ενός Αληθινού Θεού, το ξέρουμε ότι γίνεται πρώτα με την ποιότητα του τρόπου ζωής ημών των μεγαλυ-τέρων και μετά με τα λόγια. Πρώτα με το ήθος και μετά με τα κηρύγματα. Πρώτα με το περιεχόμενο της ζωής και μετά με διακηρύξεις. Πρώτα με τη θυσία μας και μετά με προτροπές προς άλλους.
Δεν θέλω να υπεισέλθω στο τόσο πολυσυζητημένο θέμα της διδασκαλίας των Θρησκευτικών σήμερα στην Ελλάδα. Είδαμε ότι η αγία Νεομάρτυς Ελένη είχε μάθει απ΄ έξω τον εξάψαλμο στο σχολείο της Σινώπης (και από μέσα βέβαια!). Προφανώς επρόκειτο για σχολείο που λειτουργούσε με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Ήταν δηλαδή από εκείνα τα σχολεία που όχι απλώς ανοίγουν τις εκκλησίες και τα μοναστήρια (όπως οραματιζόταν ο άγιος Κοσμάς) αλλά χαρίζουν στην Εκκλησία και Νεομάρτυρες!
Η θλιβερή πραγματικότητα είναι ότι τέτοια οράματα έχουν θαφτεί προ πολλού. Τέτοια εκπαιδευτικά προγράμματα έχουν πεθάνει προ πολλού.
Επίσης είδαμε τον Στήβ τον Αμερικάνο να γνωρίζει την Ορθοδοξία και να γοητεύεται από αυτήν, λόγῳ της τριήμερης παραμονής του σε μοναστήρι, κάτι που περιλαμβανόταν στο πρόγραμμα των σπουδών τού εν Αθήναις Κολλεγίου του. Δεν ξέρω αν μπορεί να υπάρξει, δεν μπορώ να ονειρευτώ τελοσπάντων, ελ-ληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα με τέτοιο πρόγραμμα!
Προσπαθώντας λοιπόν να μην τρέφουμε ψευδαισθή-σεις και να είμαστε κατά το δυνατόν ρεαλιστές και όχι ουρανοβάμονες, ας μας επιτραπεί να πούμε ότι δεν ξέρουμε μέχρι πότε μπορεί ἤ πρέπει η Ελλαδική Εκκλησία να αναθέτει στον Καίσαρα ἤ έστω να συ-μπληρώνει με την βοήθεια του Καίσαρα το έργο της κατήχησης των παιδιών μας. Μήπως θά ήταν πιό ρεα-λιστικό να διεκδικήσουμε για τα παιδιά μας τουλά-χιστον τα προνόμια που έχουν οι θρησκευτικές μει-ονότητες;
Καταθέτουμε μόνο μια μαρτυρία από ένα κρατικό σχολείο της Γερμανίας. Πρόκειται για ένα δημοτικό, στο οποίο φοιτούν παιδάκια από πολλές χώρες, μεταξύ αυτών και καμιά δεκαπενταριά ελληνόπουλα. Μέσα στο πρόγραμμα του γερμανικού σχολείου παρέ-χεται η δυνατότητα δίωρης ορθόδοξης κατήχησης για τα ορθόδοξα παιδιά του σχολείου. Δυό ώρες την ε-βδομάδα το γερμανικό κράτος πληρώνει (όχι απαραί-τητα) θεολόγο, τον οποίο στέλνει και εγκρίνει, όχι βέβαια το δικό μας υπουργείο Παιδείας, αλλά ο Μητροπολίτης Γερμανίας για να κάνει, όχι θρησκευ-τικά, αλλά ορθόδοξο κατηχητικό στα ελληνόπουλα (και όχι μόνο) του σχολείου.
Στο συγκεκριμένο λοιπόν κρατικό γερμανικό σχολείο το κατηχητικό τό έκανε πέρυσι μια Ελληνίδα, όχι θεολόγος, αλλά φυσικός, (έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Φυσική). Το αξιοσημείωτο είναι ότι εκτός από τα δέκα από τα 15 ελληνόπουλα (κι εκεί φυσικά δεν θα πάνε όλα τα ελληνόπουλα κατηχητικό!) ζήτησαν να παρακολουθούν το μάθημα και δύο μικρές μουσουλμάνες (φίλες μιας ελληνιδούλας) καθώς και ένα γερμανάκι (μετά από παράκληση της ρω-μαιοκαθολικής μητέρας του). Και μάλιστα τα μου-σουλμανάκια, επειδή την ημέρα του κατηχητικού σχόλαγαν μια ώρα νωρίτερα, ξαναγύριζαν από το σπίτι στο σχολείο, για να κάνουν ορθόδοξο κατηχη-τικό με τις φίλες τους και να ψάλλουν μαζί τους στα ελληνικά το «Άγιος ο Θεός...»!
Αφήνουμε το πολυσυζητημένο θέμα της κατήχησης ἤ μή στα σχολεία, και ξανατονίζουμε ότι την πρώτη ευθύνη την έχουμε ποιμένες και γονείς. Ἤ μάλλον πρώτα οι γονείς και μετά οι ποιμένες. Γιατί φυσικά δεν μπορούμε να απαγάγουμε τα παιδιά σας για να τα κατηχήσουμε. Εσείς θα μας τα φέρετε, αν θέλετε, να τα κατηχήσουμε. Καθιερώθηκε, καλώς ἤ κακώς ο νηπιοβαπτισμός, ανατρέποντας την παράδοση πρώτα να κατηχείται κάποιος και έπειτα να βαπτίζεται. Τώρα πλέον βαπτίζεται ακατήχητος με εγγυητές - υποτίθεται - τους (εντός ἤ εκτός εισαγωγικών) ευσεβείς γονείς, οι οποίοι με την συνεργασία των ποιμένων αναλαμβάνουν να κατηχήσουν το παιδί μετά την βάπτιση. Τι γίνεται στην πραγματικότητα; Ο Θεός και η ψυχή μας!...
Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός θέλοντας να εξοπλίσει τα παιδιά μας στην εποχή της πιο σκληρής θρησκευτικής αντιπαράθεσης, ετόνιζε την ανάγκη να στηρίζουμε τα παιδιά μας στην πίστη ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ στο σπίτι μας και ΑΠΟ ΠΟΛΥ ΝΩΡΙΣ. Ας θυμηθούμε τη συμβουλή του, που όσο απλή φαίνεται, άλλο τόσο είναι βαθύτατα ψυχολογημένη:
Όταν το παιδί σου σηκώνεται από τον ύπνο και σου γυρεύει ψωμί, μη του δίνεις. Μόνο να πάρεις το ψωμί, να το βάλεις μπροστά στην εικόνα του Χριστού και να του πεις: «Εγώ, παιδί μου, δεν έχω ψωμί. Ο Χριστός έχει. Σήκω να κάνεις το σταυρό σου, να παρακαλέσουμε τον άγιό σου, να παρακαλέσει αυτός το Χριστό, να σου το δώσει». Και έτσι το παιδί παρακινείται από την αγάπη του ψωμιού, και ευθύς οπού ξυπνά, τον άγιό του βλέπει. Και βλέποντας ο διάβολος πώς έχει το παιδί την ελπίδα του στο Χριστό και στον άγιό του, κατακαίγεται και φεύγει. Έτσι να συνηθίζετε τα παιδιά σας να τα παιδεύετε από μικρά, για να μπαίνουν νωρίς στον καλό δρόμο.
Θά ήθελα να κλείσω την ακατάστατη αυτή διαπραγ-μάτευση αυτού του τόσο καυτού θέματος, που αφορά άμεσα εμάς και τα παιδιά μας σήμερα, με τι άλλο; Με την αναφορά σε κάποια παιδάκια από την εποχή της Τουρκοκρατίας, που έζησαν με ένα πολύ ιδιότυπο τρόπο την θρησκευτική αντιπαράθεση μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.
Πρόκειται για τα δυό κοριτσάκια κάποιου Τριαντά-φυλλου από ένα χωριό της Θράκης. Κάποια στιγμή η Χριστιανή μητέρα τους ερωτευτηκε κάποιον μουσουλ-μάνο και άφησε άντρα και παιδιά. Όμως μετά από λίγο καιρό συνήλθε και προσπαθούσε να βρεί τρόπο να φύγει από τον Τούρκο. Τότε ο Τριαντάφυλλος α-ποφασίζει να κάνει κάτι πολύ τολμηρό. Πάει σε τούρκικο δικαστήριο και δηλώνει ότι άμα του δώσουν πίσω τη γυναίκα του δέχεται να γίνει τούρκος. Για να γλιτώσει την γυναίκα του αποφασίζει να τουρκέψει εικονικά, και κατόπιν εκείνη μεν να γίνει καλογριά, εκείνος δε να πάει στο Άγιον Όρος για να μετανοήσει για την ανομία του. Έτσι κι έ-γινε. Το δικαστήριο του έδωσε τη γυναίκα του, η οποία έφυγε και έγινε μοναχή σε μοναστήρι στις Κυδωνιές της Μ. Ασίας. Εκείνος έγινε μοναχός στο Άγιον Όρος με το όνομα Τιμόθεος, και γρήγορα άναψε μέσα του η φλογερή επιθυμία να πάει να μαρτυρήσει στην πατρίδα του, για να ξεπλύνει με τον τέλειο τρόπο του μαρτυρίου το κρίμα της εικονικής - έστω - εξώμοσής του.
Εδώ υπάρχει μια πολύ συγκινητική λεπτομέρεια: Ο Τιμόθεος ζήτησε από τον ηγούμενο την ευλογία, πη-γαίνοντας στην πατρίδα του να μαρτυρήσει, να πε-ράσει από το χωριό του να δει και να αποχαιρετήσει τα αγαπημένα του κοριτσάκια, τα παιδιά, που με την ιδιότυπη ορφάνια τους είχαν πληρώσει όλη αυτή την προσπάθεια για την σωτηρία της μάνας τους. Ο ηγούμενος φοβούμενος μήπως σβήσει ο πόθος του για το μαρτύριο, δεν του επέτρεψε. Κι εκείνος πηγαίνο-ντας στα μέρη της Θράκης, κάνοντας υπακοή δεν μπήκε μέσα στο χωριό του αλλά το παρέκαμψε. Κάποιος όμως γνωστός του τον είδε στο δρόμο και ειδοποίησε τα παιδιά του, τα οποία έτρεξαν και τον είδαν από μακριά, και άρχισαν να του φωνάζουν να σταματήσει λίγο για να τον χαιρετήσουν.
Και τότε έγινε το συγκλονιστικό: Ο Τιμόθεος, ο πρό του μαρτυρίου μάρτυρας τῇ συνειδήσει, ούτε καν γύρισε να κοιτάξει πίσω του, αλλά άρχισε να τρέχει για να αποφύγει συνάντηση με τα παιδιά του. Κι εκείνα έτρεχαν ξοπίσω του φωνάζοντάς τον, αλλά χωρίς να μπορούν να τον φτάσουν! Έτσι πορεύτηκε προς τον τόπο που ήθελε να παρουσιαστεί και να μαρτυρήσει για το Χριστό, αυτός ο Πρωταθλητής της αληθινής πίστης και της γνήσιας υπακοής, αυτός ο Άγιος Πατέρας, που άφηνε στα παιδιά του τόσο πλούσια κληρονομιά, τόσο φωτεινό παράδειγμα αυταπάρνησης, θυσίας και αγάπης πρός το Χριστό.
Εκείνα τα μακάρια παιδιά, ανταναπλήρωσαν με το παραπάνω την στέρηση της ανθρώπινης στοργής και φροντίδας των γονέων τους, με το να αξιωθούν να καμαρώσουν, τον μεν πατέρα τους ένδοξο Μάρτυρα του Χριστού, την δε μητέρα τους αναστημένη από το βούρκο και αγωνίστρια της Βασιλείας του Θεού.
Με τις πρεσβείες του αγίου Οσιομάρτυρα Τιμοθέου του Εσφιγμενίτη να φωτίζει ο Θεός κι εμάς να στη-ρίζουμε εαυτούς και τα παιδιά μας στη πίστη, δί-νοντας σωστή μαρτυρία της Αληθείας μέσα σε ένα κόσμο που «οὐκ ἐδοκίμασεν τόν Θεόν ἔχειν ἐν ἐπιγνώσει» (Ρωμ. 1, 28), αλλά περιπλανιέται «ἐν σκότει καί σκιᾷ θανάτου» (Λουκ. 1, 79).

 

Η ομιλία έγινε στην Λυμπέριο αίθουσα στα Γιάννενα από τον π. Βαρνάβα Λαμπρόπουλο

Μια παραγωγή 2014® Ergobyte Πληροφορική Α.Ε.